İİK 167-176
Kambiyo senetlerine mahsus takip yolları HACİZ ve İFLAS olmak üzere ikiye ayrılır. Haciz yolu, özel bir ilamsız icra yoludur. Kambiyo senetlerine mahsus takip yapılabilmesi için alacağın mutlaka kambiyo senedine bağlı olması gerekir.
Kambiyo senetleri; BONO, POLİÇE ve ÇEKTİR.
TAKİBİN SAFHALARI:
a-Takip Talebi,
b-Ödeme Emri ve kesinleşmesi,
c-Haciz,
d-Paraya Çevirme,
e-Paraların Paylaştırılması.
YETKİLİ İCRA DAİRESİ: Kambiyo senetlerine mahsus icra yoluyla takipte yetkili icra dairesi, BORÇLUNUN YERLEŞİM YERİNDEKİ İCRA DAİRESİDİR. Bu İcra takibi ayrıca kambiyo senedindeki borcun ödeneceği (ifa edileceği) yer icra dairesinde de yapılabilir.İİK 50/1m.
Kambiyo senedinden doğan alacaklar, aranacak (aldırılacak) alacaklar niteliğinde olduğundan ;kambiyo senedi alacaklısı KENDİ YERLEŞİM YERİNDE kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapamazlar, borçlunun yerleşim yerinde takip yapabilir. Buna karşılık bononun TANZİM YERİNDE ve ÇEKİN KEŞİDE YERİNDE takip yapılabilir.İİK50/1m
Yargıtay,kambiyo senetlerindeki özellikle bonolardaki yetki şartının geçerli olduğu görüşündedir.
TAKİP TALEBİ:
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip de bir TAKİP TALEBİ ile başlar. İİK 167,58m
Takip Talebinin Yapılması:
Alacaklı, yetkili icra dairesine yazılı veya sözlü olarak takip talebinde bulunur..Takip talebinde takibe konu yapılan kambiyo senedinin cinsinin tarihinin ve numarasının yazılması gerekir.Alacaklı, takip talebine kambiyo senedinin aslını eklemek zorundadır.
Takip talebinin içeriği:
Takip talebinde ALACAKLI yazılmalıdır. Varsa yasal temsilcisinin ve vekilinin adı soyadı alacaklı veya vekili adına ödemenin yapılacağı banka adı ile hesap bilgileri , varsa TC kimlik numarası ve yerleşim yerindeki adresi yazılmalıdır. İİK 58/1m
Kambiyo senedinin alacaklısı, o senedin yetkili(meşru) hamilidir.Örneğin kambiyo senedi ciro edilmemişse , yetkili hamil, senedin lehdarıdır. (İlk hamilidir).
Kambiyo senedi (lehdar tarafından) ciro edilmişse yetkili hamil, lehine sonuncu ciro yapılmış olan son hamildir.
Kambiyo senedinin bedelini ödemiş olan ciranta, kendisinden önceki senet borçlularına karşı yaptığı takipte kambiyo senedinin yetkili hamilidir.
Kambiyo senedinin bedelini ödemiş olan aval veren kimse lehine aval vermiş olduğu kişiye ve ona karşı kambiyo senedi gereğince sorumlu olan kişilere karşı yaptığı takipte kambiyo senedinin yetkili hamilidir.
Poliçeyi veya bonoyu araya girme suretiyle ödemiş olan kimse, lehine ödemede bulunduğu kişiye ve poliçeden veya bonodan dolayı ona borçlu olan kişilere karşı yaptığı takipte kambiyo senedinin yetkili hamilidir.
Kambiyo senedinin yetkili hamili olmayan kişi, kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapamaz. Yaparsa icra müdürü böyle bir takip talebini reddetmelidir. Reddetmezse beş gün içinde icra mahkemesine şikayet olunur.
İcra memuru alacaklının yetkili hamil olmadığını görürse kendisi de resen kambiyo alacaklarına mahsus icra takibini iptal eder.
Takip talebinde borçlunun da adı,soyadı,varsa kanuni temsilci veya vekilinin adı soyadı TC kimlik numarası, veya vergi kimlik numarası yazılır.
ALACAK TUTARI:
Takip talebinde alacaklının istediği para alacağının TÜRK parası ile tutarı yazılmalıdır.Kambiyo senedinin ödenmemiş bedeli belirtilir.Takip senedine bağlı alacağın takip konusu yapılabilmesi için alacağın muaccel olması gerekir.Yani takip konusu poliçe vaya bononun vadesinin gelmiş olması gerekir.İcra müdürü vadenin gelmiş olup olmadığını incelemek zorundadır.
Takip talebinde alacağın aslından başka vadenin gelmesinden itibaren (çeklerde ibraz gününden itibaren VEYA ÖDEME TARİHİNDEN İTİBAREN TEMERRÜT FAİZİ de istenebilir.İcra müdürünün alacaklının istediği faiz oranı hakkında takdir etme yetkisi yoktur.
Alacaklı, takip talebinde , yabancı para alacağını fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden talep etmesi halinde (vade tarihinden fiili ödeme tarihine kadar) yabancı para üzerinden faiz talep edebilir.
Alacaklı takip talebinde hiç faiz istememişse kambiyo senedindeki borcun aslı ödeninceye kadar, faiz için ayrı bir takip yapabilir.
Takip talebinde alacaklı alacağın aslından ve temerrüt faizinden başka yapmış olduğu protesto ve ihbarname giderleriyle birlikte diğer giderleri de isteyebilir.
Alacaklı, takip talebinde kambiyo senedinin bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini de isteyebilir.
Kambiyo senedinin aslının takip talebine eklenmesi şarttır. Takip konusu yapılan kambiyo senedinin cinsinin ve tarihinin ve varsa numarasının takip talebine yazılması şarttır.Kambiyo senedinin aslı, takip talebine eklenmelidir.İcra müdürü, takip talebi ile birlikte kendisine verilen kambiyo senedinin aslını , icra kasasında saklar.
Eğer alacaklı protesto çekmişse bu protestoyu da takip talebine eklemelidir.
Takip Talebinde Bulunmanın sonuçları:
Takip talebi üzerine icra müdürü bir ÖDEME EMRİ düzenler. Ve bu ödeme emrini borçluya gönderir.İİK 168/1m
İcra müdürü, takip konusu yapılan poliçenin veya bononun vadesinin gelip gelmediğini incelemek zorundadır. Alacaklının takip hakkına sahip olup olmadığını da incelemelidir. Takip talebinde bulunan kişi alacaklı yetkisine sahip değilse veya asıl borçluyu takip etmiyorsa veya protesto çekmesi gerekirken çekmemişse veya çeki süresinde bankaya ibraz etmemişse icra memuru bu takip talebini reddetmelidir.Aksi halde takip, şikayet üzerine veya resen icra mahkemesi tarafından iptal edilir.
Takip talebi ile ZAMANAŞIMI KESİLİR. Ve süresi aynı olan yenibir zamanaşımı işlemeye başlar.
ÖDEME EMRİ: İİ K168M
İcra müdürü, usulüne uygun bir takip talebi alınca borçluya hemen kambiyo senetlerine mahsus haciz ödeme emri gönderir.
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda ödeme emrine şunlar yazılır:
Alacaklının kimliği ve adresi, istenen alacağın Türk parası ile tutarı, takip talebinde faiz istenmişse, faiz oranı ve işlemeye başladığı gün, takibin dayanağı kambiyo senedi cinsi ve tarihi ödeme emrine de yazılır.
Borcun ve takip giderlerinin 10 gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı yazılır. Takip konusu senet, kambiyo senedi niteliğinde değilse borçlunun 5 gün içinde icra mahkemesine şikayet etmesi belirtilir.
Takibin dayanağı olan senet borçluya ait değilse 5 gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmesi aksi halde senet üstündeki imzanın borçluya ait olduğu sayılacağı belirtilir.Ve borçlu imzasını haksız yere inkar ederse takip konusu alacağın %10 nu oranında para cezasına mahkum edileceği ve icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair bir karar getirmediği takdirde cebri icraya devam olunacağı bildirilir.
Borçlunun, borçlu olmadığını veya borcunu ödediğini veya alacağın zamanaşımına uğradığını veya yetki itirazı olduğunu sebebleri ile birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçe ile bildirmesi ; icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair bir karar getirmesi aksi halde cebri icraya devam olunacağı bildirilir.Haksız yere borca itiraz eden borçlunun takip konusu alacağın %20 inkar tazminatına mahkum olacağı bildirilir.
Mal Beyanında Bulunma İhtarı: İtiraz edilmediği ve borç ödenmediği takdirde, borçlunun 10 gün içinde (itiraz edilip de reddedilirse üç gün içinde) mal beyanında bulunması, bulunmazsa hapisle tazyik edileceği , gerçeğe aykırı mal beyanında bulunursa ayrıca hapisle cezalandırılacağı ihtarı ödeme emrine yazılır.
Ödeme emri 2 nüsha (takip edilen borçlu sayısından iki adet fazla olarak düzenlenir.BİR NÜSHASI BORÇLUYA GÖNDERİLİR. diğeri dosyasına konulur.
Kambiyo senedinin tasdikli örneği ile protesto belgesinin tasdikli örneği ödeme emri ile birlikte borçluya gönderilir.
Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip kesinleşir.
Ödeme emrine itiraz, satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmaz. Yani itirazına rağmen borçlunun malları haczedilir. Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 10 günlük ödeme süresi geçtikten sonra borçlunun mallarının haczedilmesini isteyebilir. Ama haczedilen bu mallar, icra mahkemesinin itiraz hakkında verdiği kararı kesinleşinceye kadar satılamaz.
Ödeme emrine itiraz etmiş olan borçlu mallarının haczini veya haczedilen icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesini önlemek için icra mahkemesinden takibin GEÇİCİ OLARAK DURDURULMASINA karar verilmesini isteyebilir.
Görüldüğü gibi Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu, GENEL HACİZ YOLUNA benzer. Takibin safhaları burada da aynıdır. Yalnız yukarıda anlattığım gibi; ilk iki safhada yani TAKİP TALEBİ ve ÖDEME EMRİ ile kesinleşmesi safhalarında farklar vardır. Bu farklar da çok önemlidir.
