BÜTÇE GELİŞMELERİ



Hazine ve Muhasebe Dairesi’nden derlenen ve KKTC Merkez Bankası’nca tablolaştırılan, 2013’ün birinci çeyreği gerçekleşme rakamlarına göre, 2012 yılının aynı dönemine göre vergi gelirleri 311,8 milyon TL’den 335,0 milyon TL’ye yükselerek nominal artış yüzde 7.44 olarak gerçekleşmiştir.Vergi dışı gelirler 145,0 milyon TL’den 151,6 milyon TL’ye yükselerek yüzde 4.55 oranında bir artış kaydedilmiştir. Alınan Bağış, Yardım ve Krediler 292,8 milyon TL’den 168,5 milyon TL’ye gerilemiş, yüzde 42,45 oranında azalma kayda geçmiştir.Diğer gelirler de 4,6 milyon TL’den 1,4 milyon TL’ye gerileyerek yüzde 69.57 oranında nominal bir düşüş görülmüştür. Bu durumda, genel olarak baktığımızda, 2013’ün ilk çeyreğinde, toplam vergi gelirlerinde yaklaşık 100 milyon TL’lik bir azalma (754,2 milyon TL – 656,5 milyon TL = 97,7 milyon TL düşüş) görülmüştür. Bu azalma, TC hükümetinin, imzalanan protokole uygun olarak bütçe disiplinini sağlamaya yönelik alınan tedbirlerin uygulamaya girmesiyle öngördüğü mali yardım, bağış ve kredilerde yaptığı katkıdaki azalmadan kaynaklanmaktadır. Dış finansmana bağımlılığı azaltma bakımından bu düşüş, olumlu bir gelişmedir. Bunun farkına varan KKTC hükümeti, kaçınılmaz olarak elini çalışanların cebine atarak, akaryakıt fiyatlarını arttırmak suretiyle açıklarını vatandaşın cebinden çıkarma yoluna gitmiştir. Bu eleştiriyi sadece ben değil, iktisatla ilgilenen başka meslektaşlar da yapmıştır. Bunlardan birisi de, ekonomist Ünal Akifler’dir. Bu eleştirileri biz ekonomistler yapınca, bizim eski Maliye Bakanı Sayın Ersin Tatar, sinirlerini hakim olamayarak, telefonla iktisatçı arkadaşları ve beni arayarak feveran etmekte, bizleri de çok üzmektedir.

*****

Bütçe giderleri kalemine baktığımızda, cari transferler 2012’nin birinci çeyreğinde 340,9 milyon TL’den 2013’ün aynı döneminde 317,1 milyon TL’ye gerileyerek yüzde 6.98 oranında azalmıştır. 2013’ün ilk çeyreğinde görülen bu düşüş sevindiricidir. Ancak, aynı şeyi personel giderleri için söylemek pek mümkün değildir. Bütçe disiplinine bağlılık göstermekte hatalar yapan Maliye Bakanlığı, kurultay öncesi UBP delegelerinin yakınlarını işe yerleştirme telaşına kapılarak, özellikle geçici kamu görevlisi sıfatıyla kamuya yeni istihdamlar yaparak 2013’ün ilk üç ayında personel giderlerinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6.25 oranında fazla harcama yapmıştır. Hal böyle olunca, 2012’nin birinci çeyreğinde 233,6 milyon TL olan personel giderleri, 2013’ün birinci çeyreğinde 248,2 milyon TL’ye yükselmiştir. Yani bir taraftan sıkarken, diğer taraftan çeşmenin musluğunu gevşetmiştir. Popülizmin kurbanı olmuştur. Bunları yazınca da, düşürülen hükümetin Maliye Bakanı küplere binmektedir. Ne yapalım, Maliye Bakanı kızacak diye doğruları yazmayalım mı yani? Eğer doğruları yazmayacaksak, o zaman yazı yazmak bizim neyimize ki?

*****

Sermaye giderleri ile mal ve hizmet alımlarında da durum maalesef aynıdır. 2012’nin birinci çeyreğinde 15,9 milyon TL olan sermaye giderleri, yüzde 7.55 artarak,2013’ün aynı döneminde17,1 milyon TL’ye yükselmiştir. Mal ve Hizmet alımları 2012’nin birinci çeyreğinde 43,9 milyon TL’den, 2013’ün birinci çeyreğinde 78,7 milyon TL’ye yükselmiştir. Altı çizilmesi gereken husus, mal ve hizmet alımlarındaki oransal artışın büyüklüğüdür. Bu oran, yüzde 79.27’dir. Ahbap çavuş ilişkileri, ne tesadüftür ki, tam da UBP’nin kurultay arifesinde böylesine büyük bir artış göstermiştir. Herhalde TC hükümeti bunun farkındadır!

*****

Diğer giderlerdeki artışı da bir yerlere not ettiğimizde, değişimin yüzde 17.69 oranında arttığını fark ediyoruz. Diğer giderler 2012’nin ilk çeyreğinde 13,0 milyon TL iken, 2013’ün ilk çeyreğinde 15,3 milyon TL’ye yükselmiştir.

*****

Toplam bütçe giderleri, 2012’nin ilk çeyreğinde 647,3 milyon TL iken, yüzde 4.49 artarak 2013’ün aynı döneminde 676,4 milyon TL’ye yükselmiştir. Yani ayağımızı yorganımıza göre uzatamadık demektir. Fiansman dengesi rakamlarını incelediğimde, 2013’ün ilk çeyreğinde 2012’ye göre yüzde 2,15 oranında bir artış görülmektedir. Buna göre açık 128.1 milyon TL olarak hesaplanmaktadır. Ankara hükümeti verdiği kredileri bir yıl öncesine göre yüzde 53,45 oranında azalttıysa da, yine de KKTC bütçesine açığını kapatacak kadar (108,1 milyon TL) bir kaynak aktarmıştır. Burada unutulmaması gereken, KKTC Merkez Bankası Borçlanma Yönetimi’nin, 2013 yılı içerisinde, tarihinde ilk defa, hazine bonosu ihracını gerçekleştirerek KKTC hazinesini borçlandırmasıdır.

*****

Yazıma son verirken şunu da belirtmemde yarar var ki, 2013 yılı birinci çeyreğinde oluşan bütçe rakamlarına göre, yerel gelirlerimizle bütçe giderlerini karşılama oranı yüzde 72,14 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran, 2012’nin aynı döneminde yüzde 71,28 idi. Yani değişen pek birşey olmamıştır. Bunu da kamuoyunun bilmesinde fayda vardır.