Dövizde Paniğe Gerek Yok, Ama!

Dövizde bugünlerde gözlemlediğimiz yükseliş trendi özellikle döviz borcu olan kesimlerde haklı olarak endişeye ve hatta paniğe neden olmaktadır.
Dövizde bugünlerde gözlemlediğimiz yükseliş trendi özellikle döviz borcu olan kesimlerde haklı olarak endişeye ve hatta paniğe neden olmaktadır. Dövizin gidişatı konusunda ise doğal olarak ekonomistlerin görüşleri farklılaşabilmektedir. Çünkü, döviz hareketleri farklı faktörlerden etkilenebilmekte ve dolayısıyla bu faktörlere yönelik ekonomistlerin öngörüleri değişebilmektedir.

Dövizin hangi yönde hareket edeceğini öngörmek için öncelikle döviz hareketlerinin neye bağlı olarak değiştiğini bilmemiz gerekmektedir. Bir paranın paşka bir para cinsinden değeri şeklinde ifade edilen döviz kuru serbest piyasada yabancı paraya olan arz ve taleb ile belirlenir. Arz ve talebi yaratan güdüler ise ihracat-ithalat, yatırım (portföy veya doğrudan yatırım) ve spekülatif hareketlerdir.

Dövize olan arz ve talebi yaratan temel güdülere yön veren ekonomik olgular ise cari açık, fiyat hareketleriyle açıklanan satın alma gücü paritesi, yatırımın getirisi ve ilgili ülkedeki yatırım iklimidir. Dolayısıyla, Türkiye açısından döviz hareketlerini aşağıdaki gibi başlıklandırarak açıklamaya çalışmak isabetli olacaktır.

TÜRKİYE’DEKİ CARİ AÇIK VAHİM DURUMDA MI?

Ca­ri Açık  bir ül­ke­ye gi­ren dö­viz ile çı­kan dö­viz ara­sın­da­ki far­kı ya­ni dö­viz açı­ğı­nı ifa­de eder. Bir ül­ke­de ca­ri açık ya dış borç­la ya sı­cak pa­ra (ema­net pa­ra) gi­ri­şi ile ya doğ­ru­dan yaban­cı ser­ma­ye gi­ri­şi ile ya da Mer­kez Ban­ka­sı dö­viz re­zerv­le­ri ile fi­nan­se edi­lir. Tür­ki­ye ca­ri açı­ğı­nı ağır­lık­lı ola­rak sı­cak pa­ra ve dış borç ile fi­nan­se etmektedir. Türkiye’nin yaşadığı 2000 ekonomik krizinin tamamen cari açık krizi olduğu gerçeği uluslararası ders kitaplarına da girmiştir. Maalesef, Türkiye halen daha potansiyel cari açık ve dolayısıyla döviz krizi riski ile karşı karşıyadır. Tür­ki­ye, 2012’de Av­ru­pa ül­ke­le­ri için­de, ca­ri açı­ğın mil­li ge­li­re ora­nı en yük­sek olan  ül­ke  durumundadır. Tür­ki­ye, 2012’de 46.9 mil­yar do­lar­lık ca­ri açık ile ay­nı za­man­da İngiltere’den son­ra Av­ru­pa­’nın en yük­sek ikin­ci ca­ri açık ra­ka­mı­na sa­hip olmuştur.


Türkiye cari açığını yaratan en önemli neden enerji ihtiyacından doğan esnek olmayan ithalat talebidir. Her ne kadar 2013 yılında cari açığı azaltmaya dönük yapısal önlemler alma yoluna gidilse de kısa vadede olumlu bir etki yapması beklenmemektedir.

Cari açığı gidermeye yönelik Türkiye’nin başvurduğu dış borç kaynağı ve ülkedeki sıcak para dövizde her an kriz yaratabilecek önemli boyutlara ulaşmıştır. Kamunun IMF borcu sıfırlanmış olmasına rağmen diğer borçlarının artmış olması döviz kuru riskini daha da artırmıştır. 2002 yılında Türkiye’nin toplam dış borcu 129 milyar dolarken 2012 yılında 336 milyar dolara yükseldi. Kamu borcu ise 64 milyar dolardan 103 milyar dolara yükseldi. Özel sektörün dış borcu ise adete patlayarak 43 milyar dolardan 226 milyar dolara çıktı. Özel sektörün toplam borcunun 2002 yılında 11 milyar doları bankalara aitti. Bankaların dış borcu 2012 yılında 84 milyar dolara yükseldi. Öte yandan, 2002 yılında IMF borcu 14 milyar TL, kamunun IMF dışı kaynaklara borcu ise 50 milyar dolar idi. 2012 yılına kadar IMF borcu kademeli olarak azaltıldı. Ama kamunun IMF dışı kaynaklara olan borcu 50 milyar dolardan 101 milyar dolara yükseldi. Bu vahim tablo döviz krizi karşısında finans kuruluşları da dahil özel sektörün taşıdığı fevkalade riski göstermektedir.

SICAK PARAYI ÜRKÜTECEK ÖLÇÜDE TÜRKİYE’DEKİ YATIRIM İKLİMİ BOZULUYOR MU?
Türkiye’de gerek portföy gerekse doğrudan yatırım yapan sermaye grupları için ülkedeki kârlılık ve büyüme yanında yatırım getirisine mukabil ülke için algıladığı risk önemli rol oynamaktadır. Bu risk ise Türkiye’deki siyasi istikrarla birebir ilişkilidir. Günümüzde ise Türkiye’de siyasi istikrarı olumsuz etkileyen unsurlar peşpeşe gelmektedir. Öncelikle, terör veya kürt sorununa ilişkin başlayan barış süreci olumlu karşılansa da sürecin bilinmeyen yönleri ile taşıdığı gizem paydaşlarda endişe yaratmaktadır. Bunun yanında, Reyhanlı’daki patlama ile başlayan ve Gezi Parkı’nda fitili ateşlenen fakat çok kısa bir süre içinde tüm Türkiye’ye yayılan protestolar, dövizin de ateşini yükseltti. Gezi parki ile başlayan ve yurt içinde infiale yol açan sürecin halen devam etmesi ve taraflar arasında uzlaşı yerine zıtlaşmanın hakim olması sıcak parayı ülkeden uzaklaştırmakta ve önemli boyutlarda döviz krizi yaratma potansiyeli taşımaktadır.

TÜRKİYE’DEKİ YATIRIM GETİRİSİ YABANCI SERMAYE İÇİN ARTIK CAZİP DEĞİL Mİ?
Öncelikle Türkiye için algılanan risk beklenen getiri primini artırırken ülke dışındaki gelişmeler de ülkedeki getiriyi cazip olmaktan çıkarmaktadır. Doların yükselmesi aslında sadece Türkiye’ye özel bir durum değildir. Bugün tüm dünyada sermaye hareketleri tersine dönmeye başlamıştır. Düşük faiz ortamında gelişen ülkelere akın eden fonlar, bugün gelen olumlu veriler ve Fed’in (ABD Merkez Bankası) ‘musluğu kapatabilirim’ açıklamalarıyla birlikte evlerine dönmektedir. Dolayısıyla tüm dünyada yerel para birimleri dolar karşısında değer kaybetmektedir. Başka bir ifade ile ABD’nin parasal genişlemeyi durduracağı beklentileri dolara olan talebi artırdı. Öteki benzer yükselen piyasa ekonomileri incelendiğinde yabancı para çıkışlarının asıl olarak Fed açıklaması sonrasında yaşanan çıkışlardan kaynaklandığı ifade edilmektedir. Çıkış başladığında kurlar yükseldiği için çıkışlar da hızlanıyor. Çünkü yerli paranın değer kaybı faiz ya da borsa getirisi biçimindeki kazançlarla birlikte gelen anaparanın da yabancı para karşılığını erittiği için zarar ortaya çıkıyor. Yılbaşında 1,85-1,90 bandında dövizi bozup % 10 ve üzeriden TL ‘ye yatırmış olan yabancı yatırımcı için şu anki Türk Lirası faiz oranları halen cazip gelmemektedir. Bunun yanında, ABD’den gelen beklenenden iyi ekonomik veriler ve yüksek petrol fiyatları da TL üzerinde baskı yaratmaktadır.

Döviz kurlarını etkileyen yukarıdaki dinamikler düşünüldüğünde döviz kurlarını tahmin etmek için ekonomist değil bir nevi KÂHİN olmak gerekmektedir. Ancak, gerek bireysel gerekse kurumsal olarak ihtiyatlı olmakta yarar vardır. Yani, döviz kuru riskini yönetmede aktif ve pasif uyumlaştırması gerekmektedir. Öncelikle, kişinin kazancı hangi para biriminde ise o para biriminden borçlanması gerekiyor. Bunun yanında, borcu kadar aynı para biriminde aktifi olması döviz kuru riskini kontrolda başka bir yöntemdir. Kurumlar açısından, gelişmiş finansal piyasalarda başvurulabilecek opsiyon, forward, future, swap gibi vadeli teslim piyasalarından yararlanılarak döviz kuru riskini kontrol etmeye yönelik farklı araçlar kullanılabilir.

Bu haber 1290 defa okunmuştur
  •    - 29.06.2013 GERCEKLER KARSISINDA SASKINA DONUM PANIKLEYEN ISMAIL MESARYA HEMEN ARAZI OLDU.BUNLAR BOYLEDIR ISTE.ONUN BUNUN YALAKALARI,DALKAVUKLARI OLDUGU ICIN BEYINLERI DUMURA UGRAMISTIR.GERCEK,YASANMIS OLAYLARLA DESTEKLENEN YORUMLARA KARSI DAYANMA KAPASITELERI SIFIRDIR.KENDI OZ IRADELERI GELISMEMISTIR.HEP MUHTACLIK ICINDE YASARLAR.CUNKUUUUUUU BEYIN YOK!
  • Isimsiz ince  NY - 28.06.2013 Isimsiz bu uckagitciliklari acan sadece Tc degildir bilirsin degil mi. Yani ortada sican oyunudur ve ortada olanda Kuzey kibris da yasayanlardir gibi me gelir.
  •    - 28.06.2013 Cok guzel bir soz vardir.Cahil ile tartisma.Kaybedersin!Kimi yorumcular acinacak haldedir.Ama bir turlu anlayamiyorlar.Yenilen pehlivan dayaga doymazmis!TC'nin Kibrisliturklere actigi uckagitlari ortbas etmek ve onu temize cikarmak icin okuz altinda buzagi aramaktadirlar.Bre gafil,TC resmi olarak Rumlari devlet saymadigina ve Ankara'da da Rum elciligi(yani Kibris cumhuriyeti) bulunmadigina gore nasil olur da Rumlari uluslararasi sportif ve siyasi temaslara cagirir?Nasil olur da Rum bayragini selamlar?Nasil olur da KKTC'nin bayragini inkar eder?Bre dumbelek cahil!Kafayi mi yedin sen?SORULARIMA MANTIKLI CEVAP VERSENE. He he heee!
  •    - 28.06.2013 ISMAIL-MESARYA,ANLADIGIMA GORE GENEL BILGI VE KULTURUN ZAYIF.BAK NE YAZACAGIM.SEN ,KIBRISLITURKLERE RUMLARIN AYRIMCILIK YAPTIGINI SOYLUYORSUN.AMA ASLINDA HER IKI TARAF DA HAKLIDIR.CUNKU BU ADADA UZUN VE KANLI KAPISMALARI OLMUSTUR.PEKI SUNLARA NE DIYECEKSIN?KIBRISLITURKLER ILE TC ARASINDA KESINLIKLE BIR DUSMANLIK VEYA CATISMA OLAMISTIR.AYRICA TC KKTC'YI DEVLET OLARAK TANIDIGINIZ DA LAFLA SOYLEMISTIR.TUM BUNLARA RAGMEN DAHA DUN TC'DEKI ATLETIZM YARISLARINDA RUM BAYAN ATLET MADALYA KAZANIP TC'DE KIBRSI'IN(ASLINDA YUNAN)MILLI MARSINI CALDIRIP BAYRAGINI DA DALGALANDIRMISTIR.SEREFINE DE KIBRIS'IN AY NAPA BOLGESINDE CATLAAMIZ ICIN SOLEN YAPIYORLAR.BUNLARA SEBEP OLAN TC'YE NICIN LAF EDEMIYORSUN?BIZIM SPORCULARIMIZI KABUL ETMEYEN,YOLDAN BILE GERI GONDEREN TC SENCE RUMDAN DAHA DUSMANCA DAVRANMIYOR MU?BIZI ASAGILAMIYOR MU?EVET,DESTEKLEYICI MANTIKSAL BIR CEVABINI BEKLERIM.BU ARADA ULUSLARARASI POLITIKA HUKUKUNU OGRENMENI DE TAVSIYE EDERIM.
  • ismail mesarya Barrasgo  evropa - 27.06.2013 TC futbol federasyonunun izmirdeki futbol turnuvasında da kktc takımına yolladığı resmi yazıda ' sizi tanımadığımızdan turnuvaya katılamazsınız' yazıyordu . Diğer takımları da bir dostluk maçı bile yapmaz kktc takımlarıyla. TC hala daha kktc yi tanıma kararını TBMM de oylayıp onaylamadıgından zaten kktc yi tanımıyor. Önce git anavatanına sor niye resmen tanımıyor diye .Bütün bunları kabullenemediginden ona buna saldırma gerçekten cehalet in daniskasını sergiliyorsun.
  • Isimsiz ince  NY - 27.06.2013 Isimsiz sokakta bir yerlerde karsilassak zaten hep tanidik cikiyoruz. Yorumlari cikmayan bir sen degilsin. Ben de bir kac seferdir Yer, isim, tarih vererek ekilen nefret tohumlarini burada paylasmak isterim ama olmaz. Cunku bey Amca cok agir. Bak LONDRALI UK bugun bir arkadasin yasini sorar buralarda. Ona dikkat et. Buna ek olarak bir gazetede (yd) tum yorumlarim teknoloji kullanilarak engellendi. Zaten o gazete daha sonra yorum koselerini tamamen kapatti. Bir kac kez email attik fikir teatisi vs vs ama onlar ister biz soyleylim siz dinleyin. Yani senin benim fikrimizin zirnik kadar bir degeri yok onlarin gozunde anladigim kadari ile. Seytanin aklina gelmeyen maksat senin aklina geliyor :) KKTC'de ki ifada ozgurlugu kim oldugun kadari ile sinirlidir kanisindayim. Bastakiler otsun biz dinleyelim. Biz de hic akil fikir yok ya. Hepten aptaliz. Bu yazilarida burada kac kisi okur sende gorun herhalde. KKTc'de millet biz de variz demeyi ogrendigi zman dunya ucacak... Saygilar
  • isimsiz ismail  mesarya - 27.06.2013 Asıl sen anlamamıssın benim dediğimi efendi. Ben ata atunu savunmadım türkiyeyi övenleri görüyorsunda sövenleri neden görmüyorsun. birileride çıkmış rumları eleştirmiş.bu zorunamı gitti dedim.rumlar eleştirilmeyecek kadar değerli ise kıbrıslı türklere neden hiç bir şeyi layık göremiyorlar bir sanatcı bile gelecek olsa avrupadan hemen engelliyorlar.birileride akdeniz oyunlarına neden almadı KKTC li sporcuları diyor.bu oyunlar uluslarası organizasyon değilmi bu ambargoyu yişne uluslarası organizasyon yapıyor . asıl sen hem cahilsin dahada kötüsü cehaletininde farkında değilsin.
  •    - 27.06.2013 VALLAHI ATA BEYLE HICBIR SORUNUM YOKTUR.ESI DE YAKIN ARKADASIMDIR.KAYNATASI RAHMETLI NIYAZI BEY DE OKUL MUDURUMDU.GORULECEGI GIBI INCE NY YINE OLGUN BIR SEKILDE DUSUNEMEYIP MAKSATLI SORU SORDUN.AMA ALDANDIN ISTE.BEN SENIN YERINDE OLSAYDIM BOYLE DUSUNMEZ VE DERDIM KI HERHALDE BILGI,BELGE,OLAYLARI ANLATMA VEYA YORUMLAMA ISINDE BU IKISI ANLASAMIYORLAR.EVET DOGRUSU DA BUDUR.BEN ATA BEYIN MAKALELERINI DEVAMLI OKUMAKTAYIM.BENI ILGILENDIREN TARAF ISLEDIGI KONULARI GERCEKLERE VE ORNEKLER VEREREK DEGINMEK SURETIYLE ATA BEYIN TEZLERINI CURUTMEKTIR.BUNDA DA BASARILI OLDUGUM ICIN ARTIK ONUN MAKALELERINE GONDERDIGIM YORUMLARIM YAYINLANMIYOR.MALUM KKTC'DE IFADE OZGURLUGU VARDIR!YINE KAYBETTIN INCE-NY.ESAS SEBEBI OGRENDIN AMA.BU SANIRIM YETERLIDIR.BEN KISILERLE UGRASMAM.
  • isimsiz ince  NY - 27.06.2013 Sormasi ayip Ata Aatun'la alip veremedigin nedir boyle? Dikkatimi cektide. O da herkes gibi tarafini secmis ve o yonde hareket ediyor. (Simdi sen beni Ata Atuncu falan da ilan edersin ama onemli degil. Ben senin de dedigin gibi ne etliye ne sutluye:) Herkesin senin gibi dusunme anlama zorunlugulumu var nedir bu ? Farkli amaclarda olanlar farkli yollarda yururmus. Sanirim onun da amaci senin gibi Yuce Turk milletine yol gostermektir ama taktik meselesi diyecem ben senin ki gibi:) Sen ne den?
  •    - 26.06.2013 ISTE DEDIGIME GELDIN ISMAIL.MESARYA.KKTC AYAGA KALKTI.HABERIN YOK. LONDRA'DA YASAYAN BIR NUMARALI KIBRISLITURK MILLIYETCIMIZ MEHMET BAYRAMOGLU, KI CANINI TC ICIN DE VERIR,TC'YI AIHM'NE VERECEGINI ACIKLADI.NIYE MI?MERSIN'DEKI AKDENIZ OYUNLARINA KKTC'LI SPORCULARIMIZI ALMADIGI VE TANIMADIGI RUMCUKLARI ALDIGI ICIN.M.BAYRAMOGLU DA ISYAN ETTI ARTIK KI DAMARINI KESSEN SADECE TC KANI AKAR!O BILE TC'YE KARSI GELDIKTEN SONRA SENIN BURADA SOZDE TC HAYRANI VE SOZDE MILLIYETCI(LILLIYETCI!)ATA ATU'NU SAVUNMAN ARTIK KOMIK KACAR.KENDINI DAHA FAZLA GULDURME.BENIMLE BASEDEMEZSIN.BEN SADECE TARAFSIZ OLARAK GERCEKLERI YAZARIM.AMMAN ATA ATUN.UNUTMA CANIM DA BEN SENIN AMCANIIIMMM!.HA HA HAAA!
  • mesaryalı ismail suleyman  londura - 26.06.2013 senin gibi o adanın en büyük soyguncularını destekleyecek kadar kör yada çıkarcı olacağıma o gezi parkı çapulcularından olmayı milyon defa tercih ederim.
  •    - 26.06.2013 ISMAIL MESARYA.SEN NE YAZDIGININ FARKINDA BILE DEGILSIN.GERCEKLERI GIZLEMEK ICIN BASKALARINA SALDIRANLARIN AVUKATLIGINI YAPMAK SANA DUSMEZ.BIRAK DA O ANLATSIN O YALANLARINI.BIZLER DOGRULARI YAZMALIYIZ KI YUMURTA ANIDEN KAPIYA GELDIGINDE AMAN DA EKONOMI COKMUS DE HABERIMIZ YOK.BU NE PAHALILIK BOYLE?AMAN BANKALARA KOSALIM DA PARACIKLARIMIZI KURTARALIM! DIYE BAGIRACAGINIZA ONLEM ALABILESINIZ.BEN DE SENI AKILLI BIRI SANDIM!TC'NIN GERCEK BORCU TAM 580 MILYAR ABD DOLARIDIR.BU BORCU ISMAIL MESARYA VE DOKUNULMAZ KABUL ETTIGI MUSTESNA(!) INSAN ATA ATUN ODESIN!ISTE SEN DE DERSINI ALDIN.ISTEDIGINIZ KADAR BASKA HAVA CALIN,BASKA SAHTE DUNYALARDA YASAYIN.GERCEKLER BALCIKLA SIVANAMAZ.BEN COK MAKUL BIR YORUM YAPTIM.SEN ISE O CAGDISI FASIST ZIHNIYETINLE KARSILIK VERDIN.TIPKI CAHIL CAHIL TAPTIGIN MILLIYETCILIK HASTALIGI VE A.ATUN BASKISI!OZ IRADENE SAHIP CIK.BASKALARINA KUL KOLE OLMA.ALLAH'TAN GAYRI TABII.SANA ARTIK HIC KARSI YORUM YAPMAYACAGIM.
  • ZORUNAMI GİTMİŞ İSMAİL  MESARYA - 26.06.2013 İsimsiz arkadaşın zorunamı gitmiş ata atunun rumların aleyhine yazması.Hergün Türkiyeye ve hükümetine sövenleri galiba görmüyor gözü.Kriz ve resesyon tüm dünyada var iken ve bundan türkiye en az etkileniyorken, Hemen gezi parkı çapulcuları gibi felaket tellallığı yapmaya ne gerek var.
  •    - 26.06.2013 SN YAZAR,MAKALENIZI GERCEKLERI KORKMADAN YAZDIGINIZ ICIN SIZI TEBRIK EDERIM.BOYLE GUZEL ACIKLAMALI VE GERCEKLERE DEGINEN BIR MAKALEYI BEN BILHASSA ATA ATUN'UN SAYFALRINDA ASLA GOREMEM.ONUN EN BUYUK GOREVI TC'NIN ALEYHINE TEK KELIME KONDURMADAN GUNDE 24 SAAT RUMLARA HAKARET ETMESIDIR.SANKI DE BUNU YAPTIGINDA KKTC VEYA TC DUZLUGE CIKACAK!BEN DE AZICIK KATKIDA BULUNMAK ISTIYORUM.ATA ATUN'UN KOSESINE YAZDIGIM YORUMLARIN BIR TANESI BILE YAYINLANMADI.HERHALDE EMIR ONDAN GELIYOR.EVET,DOVIZ TC'DE REKORA KOSUYOR.BORSA(IMKB) COKTU(%80'I YABANCILARIN ELINDE).FAIZLER ARTTI.IS TALEPLERI KISILDI.TUKETIM AZALDI.KREDI KARTI BORCLARI TAVAN YAPTI.ALACAKLILAR PANIK ICINDE.TC MERKEZ BANKASI KONTROLU VE PUSULAYI SASIRDI.BORCLU SIRKETLER AGLAMAYA BASLADI.URETIMDE GERILEMELER SOZKONUSU.BU YILIN ILK AYLARINDA TC EKONOMISI ICIN SU ONGORUDE BULUNULMUSTU.2013'UN SONUNA DOGRU RESESYON BASLAYABILIR.TC MALIYE BAKANI M.SIMSEK DE O ZAMANLAR BUNU FISILDIYORDU.EKONOMININ COKMESI,HALKIN SEFALETE SURUKLENMESI DEMEKTIR
  • Yok yok ince  NY - 26.06.2013 Tarih tekerrurden ibarettir. Ibrenin bir duzeltme yapmasi gerek. Neredeyse 10 yil oluyor fazla oynamayali. Ibre fazla durgun bakalim arkadan gelen dalga kac siddetinde olacak:(

:

:

:

: