KKTC bütçesi disipline oluyor mu?

KKTC bütçesinin yıllardır süren disipline olma serüveni zaman zaman Maliye Bakanı’nı da kaçınılmaz şekilde günah keçisi yapmaktadır.

KKTC bütçesinin yıllardır süren disipline olma serüveni zaman zaman Maliye Bakanı’nı da kaçınılmaz şekilde günah keçisi yapmaktadır. Özellikle, Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte hazırlanan 2010-2012 dönemini kapsayan “Kamunun Etkinliğinin Ve Özel Sektörün Rekabet Gücünün Artırılması Programı” ve akabinde 2013-15 dönemini kapsayan “Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programı” temelde bütçe disiplinini ve reel sektörün rekabet edebilirliğini hedeflemektedir.

Bütçenin disipline olup olmadığının değerlendirilmesi ise ancak güvenilir verilere dayandırılarak yapılabilir. Avrupa Birliği (AB) müktesebatına uyum süreci içerisinde olan KKTC’nin bütçe disiplini için Maastricht Kriterlerine atıf yapılacaktır.

Maastricht Yakınlaşma Kriterleri, AB üyesi ülkelerin Ekonomik ve Parasal Birlik’e (EPB) katılımı sırasında dikkate alınan kriterlerdir. Bu kriterler, birlik üyesi ülkelerin maliye ve para politikalarının kullanımında belirli ölçüde kısıtlanması anlamını taşımaktadır. Bu kriterlerin sağlanmasının temel nedeni ise üye ülke ekonomileri arasındaki farklılıkların giderilmesi ve bütçe ve fiyat istikrarının sağlanabilmesidir. Maastricht Kriterleri, beş adet unsurdan meydana gelmektedir:
• Toplulukta en düşük enflasyona sahip (en iyi performans gösteren) üç ülkenin yıllık enflasyon oranları ortalaması ile ilgili üye ülke enflasyon oranı arasındaki fark 1,5 puanı geçmemelidir.
• Üye ülke devlet borçlarının Gayri Safi Yurt İçi hasıla (GSYİH)’sına oranı %60’ı geçmemelidir.
• Üye ülke bütçe açığının GSYİH’sına oranı %3’ü geçmemelidir.
• Herhangi bir üye ülkede uygulanan uzun vadeli faiz oranları 12 aylık dönem itibariyle, fiyat istikrarı alanında en iyi performans gösteren 3 ülkenin faiz oranını 2 puandan fazla aşmamalıdır.
• Son iki yıl itibariyle üye ülke parası diğer bir üye ülke parası karşısında devalüe edilmiş olmamalıdır (http://politikaakademisi.org/maastricht-yakinlasma-kriterleri-turkiye-ekonomisi-degerlendirmesi/)
KKTC bütçesini değerlendirdiğimizde ise kullanacağımız iki kriter: 1) devlet borçlarının GSYİH’sına oranının %60’ı geçmemesi ve 2) bütçe açığının GSYİH’sına oranının %3’ü geçmemesidir.

Borç stoku açısından AB kriterlerinin oldukça üzerinde olduğumuzu Maliye Bakanı bütçe sunuşu sırasında belirtmiştir. 2014 Haziran sonu itibarıyla devletin borç stokunun 11 milyar Türk Lirası, kamu borç stokunun ise 12 milyar Türk Lirası olduğunu ifade eden Mungan, “Başka bir deyişle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti insanının bir yıl içerisinde yarattığı değerler, katma değerler, yani Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın bir buçuk katı kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti insanının borcu vardır. Bu kamu borcunun 4.5 milyarı iç borç, 7.5 milyarı da Türkiye Cumhuriyeti’ne olan dış borçlardır” dedi (http://www.yeniduzen.com/Haberler/haberler/maliye-bakani-mungan-butceyi-sundu/45095). Her ne kadar realize olmasa dahi Maliye Bakanının iç borçların bir plana bağlanarak ödenmeye başlanacağına dair ifadesini önemsemek gerekmektedir.

PEKİ BÜTÇE AÇIĞI AÇISINDAN GİDİŞAT MEMNUNİYET VERİCİ MİDİR? BU SORUYA VERİLEBİLECEK YANIT GÖRECELİ OLARAK EVETDİR.

2003 yılı ile mukayese edildiğinde Türkiye Cumhuriyeti (TC) bütçemizin yaklaşık % 40’ını finanse ederken 2015 yılı için öngörülen yaklaşık % 25’dir. Bu bütçe disiplini açsından önemli bir gelişmedir.


Kaynak: KKTC Maliye Bakanlığı

Türkiye Cumhuriyeti’nin yapmış olduğu toplam finansman (yardım + krediler) esasen KKTC’nin bütçe açığını teşkil etmektedir. Bu finansmanın ise GSYİH’ya oranı bütçe açığının AB kriterine göre durumunu bize verecektir. Bu oran açısından ise her ne kadar AB üst limiti olan % 3’ü aşmamıza rağmen bütçe disiplinindeki iyileşme net olarak görünmektedir. Şöyle ki, bu oran 2003’de % 23,01 iken 2014’de bu oran % 11,57’ye gerilemiştir.

Kaynak: KKTC Maliye Bakanlığı

KKTC devleti olarak bütçede de özellikle 2007 sonrası enflasyon üzerinde pek büyüme olmadığı görülmektedir. Bu durum, bütçe disiplini vizyonu ile örtüşmekte ve tasarruf açısından takdir edilebilecek niteliktedir. Bütçede yeterli olmasa da iyiye doğru olan bu gidişattan dolayı özellikle Maliye eski bakanı Ersin Tatar ve Maliye Bakanı Zeren Mungan’ın takdiri hak ettiklerini ifade etmek istiyorum.


Kaynak: KKTC Maliye Bakanlığı

SON SÖZ: DEVLET BÜTÇESİNDE DİSİPLİNİN ÖNEMİNİ ANLAMAK İÇİN KENDİ AİLE BÜTÇEMİZ İLE EMPATİ YAPMAMIZ YETERLİDİR.

Bu haber 544 defa okunmuştur

:

:

:

: