3. sistemsel kriz kapıda

Küresel anlamda 2019 da işlerin karışacağına daha önceki yazılarımızda değindik . ABD merkezli Pentagon ve ailelerin çatışma alanı dünya da ki bütün bölgelere yayılacağını kaç defa köşemizde bahsetmeye çalıştık.

Küresel anlamda 2019 da işlerin karışacağına daha önceki yazılarımızda değindik . ABD merkezli Pentagon ve ailelerin çatışma alanı dünya da ki bütün bölgelere yayılacağını kaç defa köşemizde bahsetmeye çalıştık. Çıkar çatışması

 ( conflict of interest) dünyanın bütün bölgelerine yayılmış durumda . Suriye de Pentagon ve ABD başkanı arasında ki restleşmeye şahit olduk ve süreç devam ediyor . AB içerisinde brexit konusunda da bu 2 güç merkezinin çatıştığına şahit olduk. Afrika da da ziyadesiyle bu durumlara şahit oluyoruz. Son örnek Venezuela da olan olaylar. Olaylar karışacağa benziyor . Maduro karşıtlığında birleşen ülkeler ve maduro yu destekleyen ülkeler diye gruplaşma oldu.

23 Ocak 2019'da Guaidó  kendisini ülkenin 'geçici devlet başkanı' ilan etti. Guaidó bu kararına gerekçe olarak anayasanın 233 ve 333'üncü maddelerini gösteriyor. Bu maddeler, devlet başkanının yokluğunda Ulusal Meclis Başkanı'nın 'geçici devlet başkanı' olabilmesini sağlıyor. Guaidó, Mayıs 2018'deki seçimlerin geçersiz olduğunu öne sürerek Maduro'nun artık devlet başkan olmadığını söylüyor. Bu açıklamadan dakikalar sonra ABD başkanı ve Pentagon dan gelen açıklamalar artık maduro nun meşruiyetini yitirdiğini,  Guaidó nun geçici başkan olarak tanındığını deklare ettiler. Peşine İspanya , ingiltere ve Almanya 8 gün içersinde seçimlere gidilmesini, aksi takdirde  Guaidó nun tanınmış olacağını Venezuela ya bildirdiler işler karışmış durumda. Venezuela lideri de bu kararı tanımadığını acilen geri çekmeleri gerektiklerini ve buna binaen de bu (de facto )durumun mahkeme konusu olduğunu beyan etti . Bu açıklamalar sonrası soğuk savaş yıllarında olduğu gibi bir kutuplaşma olmuş durumda.

Hangi ülkeler kimi destekliyor?

Olayın gelişmesi ile maduro ya ilk desteği veren Rusya devlet başkanı putin oldu . Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Maduro'yu telefonda arayıp ülkenin 'yasal yetkili kurumlarına desteğini' dile getirdi. Sonrasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Venezuela'daki gelişmelerle ilgili yaptığı  açıklamada 'Trump'ın tavrı beni şoke etti. Maduro'nun sıkıntıyı aşacağına inanıyorum.' diyerek peşine dik dur yıkılma diyerek desteğini beyan etti. 


Çin en başta desteğini tereddütlü çekimser bir şekilde beyan etmiş olsa da sonrasında resmî açıklamalar ile Çin halk cumhuriyeti de desteğini bildirdi. İran da desteğini açıkladı . Kısacası Belarus, Bolivya, Çin, Dominik, El Salvador, Ekvator Ginesi, Filistin, Güney Afrika, Güney Osetya (BM tarafından tanınmıyor), İran, Kamboçya, Kuzey Kore, Küba, Laos, Nikaragua, Rusya, Saint Kitts ve Nevis, Saint Vincent ve Grenadinler, Surinam, Suriye, Trinidad Tobago ve Türkiye maduro yanında yer aldı .


Maduro yu desteklemeyen ülkelere baktığımızda ; ABD'nin tanıma açıklamasının ardından Kanada, Şili, Peru, Brezilya, Guatemela, Kolombiya ve Paraguay da Guaido hükümetini tanıyacaklarını açıkladı. Peşine ab konsey başkanı Tusk da desteğini açıkladı. Güney ve Kuzey Amerika'daki devletlerin üye olduğu Amerika Devletleri Örgütü de Maduro yerine Guaido'yu meşru gördüklerini belirten bir mesaj yayınladı.

Meksika Devlet Başkanı Manuel Lopez de muhaliflere destek verdi ve meşru olarak maduro hükümetini görmediğini resmî kanallardan açıklama yaparak bildirdi. Kendi yüksek mahkeme yargıcı bile deyimi yerinde ise sattı ve maduro nun seçimleri manipüle ettiğini söyleyip ABD ye kaçtı. 


Bunun haricinde bir kaç gün önce ingiltere Venezuela altınlarının serbest bırakılmaması gerekliliğini belirtti. Bunun dışında ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton ve ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, Venezuela'nın petrol şirketleri Petroles de Venezuela ve Citgo'ya yönelik olarak alınan yaptırım kararını açıklarken, Venezuela'nın ABD'deki 7 milyar dolarlık varlığının da dondurulduğunu ifade etti. 

Tüm bunlara baktığımız da sistemsel bir güç mücadelesi krizi kapıda. Suriye de yaşanmış silahlandırma ve ya vekalet savaşları gibi durumlara Venezüela da da rastlayabilir. Şuan yaşanan süreç sert bir şekilde giderse 1962 de yaşanan Küba krizinde ki benzer durumları beraberinde getirebilir eğer yumuşak geçerse pazarlık alanı olabilir. Sert sistemsel kriz kapıya gelirse maduro nun durumu Esad dan farklı olmayabilir. Yumuşak geçerse Suriye karşılığında 'Venezuela Kartı'ortaya koyulup 2  büyük güç arasında pazarlık için masaya oturulabilinir. Bu durumda da maduro iktidar da kalamaz. Kırım ve Suriye sistemsel krizlerinden sonra Venezuela sorunu da bu son yıllara damga vuracak niteliktedir.


Türkiye ne yapmalı ?
 


Türkiye şu durumda maduro ya desteğini açıkladı. Etkin şekilde rol almak istiyorsa Venezuela için özel temsilci atayıp etkin şekilde diplomatik bütün kanalları kullanıp bu olay da rol alabilir. Bu şekilde krizin çözülmesinde etkin rol alabilir. İspanya ve Meksika ile hareket ederek arabuluculuk rolü de üstlenebilir . Bu şekilde Venezuela için pozitif anlamda sürece dahil olur. Bunların dışında bekle gör politikası izleyebilir. İleri de maduro nun yerine muhalifleri geçmesi durumunda Latin Amerika eksenli tepkiyi ve ABD merkezli tepkiyi üstüne çekmemiş olur . 


Tüm bu anlattıklarımızın dışında Venezuella konusunda sistemsel kriz kapıya geldiğinde Türkiye nin izleyeceği rol konusu çok önemlidir . Çünkü Suriye krizinde Türkiye gelgitli politikalar izlemiş şuan ki durum ortaya çıkmıştır. Böyle bir durum söz konusu olursa Ankara nın şimdiden bu konu da tecrübeli diplomatlarını konuya şimdiden entegre etmesinde fayda olduğunu görüyorum . 


Venezuela da  şuan ki kaos durumu ülkede enflasyonu hortlatmış durumda. Ülke de anarşik bir ortam da oluşabilir. Türkiye nin bu durumu takip etmesi için biraz evvel dediğim gibi özel temsilci atama yapması gerekmektedir. Muhalif liderin ABD okullarında zamanında okutulduğunu ve desteğin açıklamalar sonrasında hemen gelmesi krizin ABD tarafından yönetildiğini açıkça ortaya koydu. İşte bu sürecin iyi analizi yapılıp Türkiye nin bu konuda pro aktif bir dış politika izlenmesi elzemdir.

 

Bu haber 523 defa okunmuştur

:

:

:

: