“Komitelerde genel hava olumlu, bir taraf caymazsa haziranda müzakereler başlayacak” diyen Talat, “Çözümünün mümkün olduğuna inanıyorum. Çünkü iki tarafta da orijinal duruşu çözümsüzlük olmayan liderler var. Çözüm olmaması için bir neden yok...”

Nezire GÜRKAN-TAK

Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, kapsamlı müzakerelere hazırlık amacıyla çalışmalarını sürdüren teknik komiteler ile çalışma gruplarında görüş farklılıklarına rağmen genel havanın olumlu olduğunu belirterek, “Bir taraf caymazsa haziranda müzakereler başlayacak” dedi.

Müzakereler ve çözüm konusundaki kararlılığını “Hiç bir zaman bu kadar şans olmamıştı” sözleriyle dile getiren Talat, müzakerelerde en zorlu konuların mülkiyet ve toprak ayarlamaları olacağını vurguladı. Detaya girmeden mülkiyet konusunda formül hazırladıklarını ve masaya götürerek tartışacaklarını söyleyen Talat, toprak ayarlamaları konusunda ise, “Harita ancak her konuda ilerleme olursa konuşulabilir. O nedenle harita çalışması yapmadık” dedi.

GENEL HAVA OLUMLU

TAK muhabirinin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, Ledra Palace’ta çalışmalarını sürdüren iki toplumlu teknik komite ve çalışma gruplarının çalışmalarını sistemli olarak izlediğini, günlük bilgi ve rapor aldığını belirterek, “Farklı görüşler var, aksamalar oluyor ama çoğunlukla hava olumlu” dedi.

Komite ve çalışma gruplarında her konunun konuşulduğunu ancak pazarlık yapılmadığını söyleyen Talat, Rum Yönetimi Başkanı Hristofyas’la 23 Mayıs’ta yapacakları görüşmede komitelerin çalışmalarının değerlendirileceğini belirtti.

SOSYAL İLİŞKİLER OLUMLU YANSIR

Rum Yönetimi Başkanlığına Dimitris Hristofyas’ın seçilmesiyle oluşan olumlu havanın ve artan sosyal ilişkilerin müzakerelere de yansıyacağına inandığını söyleyen Talat, müzakerelerin alt yapısını oluşturmak amacıyla kurulan komite ve çalışma gruplarının çalışmaya başlamasının, hatta ortak gündem belirlemelerinin de bu olumlu havanın ürünü olduğunu vurguladı.

HAZİRANDA BAŞLAR MI?

BM gözetiminde 21 Mart’ta yapılan görüşmede varılan mutabakat uyarınca kapsamlı müzakerelerin haziran ayında başlayacağını söyleyen Talat, müzakereler öncesinde 23 Mayıs’ta yapılacak görüşmede ise çalışma grupları ile teknik komitelerin çalışmalarına ilişkin genel değerlendirme yapılacağını yineledi.

Bu görüşmeye geçtiğimiz hafta Slovakya Büyükelçiliği’nin organizasyonuyla Ledra Palace’ta yapılan resepsiyonda Hristofyas’la birlikte karar verdiklerini, tarihin ise ertesi gün çalışma arkadaşlarının temasıyla kesinleştiğini anlatan Talat, Rum liderlerin müzakere tarihinin gecikebileceğine ilişkin açıklamalarının anımsatılması üzerine, “Mutabakat haziranda başlaması yönünde. Şu anki gelişmelere göre gecikmeyi gerektirecek bir durum yok. Bir taraf caymazsa haziranda başlayacak” dedi.

Talat, müzakerelerin başlamasıyla birlikte BM Genel Sekreteri’nin yeni bir danışman atayacağını da bildirdi. Yeni danışmanın geçmişte De-Soto’nun yaptığı görevi yapacağını belirten Talat, isim konusunda bilgileri olmadığını da kaydetti.

ANNAN PLANI BİZİM ÖNÜMÜZDE

Cumhurbaşkanı Talat, müzakere zeminiyle ilgili tartışmaların anımsatılması üzerine de, özetle şunları söyledi:

“En son zemin Annan Planı’ydı ve biz, ‘bu yeni sürece bıraktığımız yerden başlayalım, yani Annan Planı’ndan başlayalım’ dedik, ama kabul ettiremedik. Tarafların istedikleri konuyu masaya getirmeleri şeklinde başladı. Ancak komiteler için ortak gündem saptandı. Bu önemli. Bu konular, bu ortak gündem müzakerelerde nelerin görüşüleceğini gösterir... Özetle zemin BM parametreleri ve müzakere birikimidir. Örneğin yargı tartışılırken Annan Planı’na, Gali Fikirler Dizisi’ne bakılacak. Yani Annan Planı ortak zemin değil ama bizim masamızda, bizim önümüzde duruyor...”

MÜLKİYET DİKENLİ KONU...

Müzakere sürecine yönelik hazırlıkların devam ettiğini söyleyen Cumhurbaşkanı Talat, bir soruya karşılık, “En zorlu konu mülkiyet. Çünkü herkesi, her bireyi ilgilendiriyor. Çözümü karmaşık bir sorun... 30-40 yıl geçmiş, mallar kaç tane el değiştirmiş. Üstelik Kıbrıslı Türkler de, Rumlar da mal konusunda hassas. Bu nedenle mülkiyet zorlu konu” diye konuştu.

Mülkiyet konusunda nasıl bir öneriyle masaya gidecekleri konusunda “Formülümüz var, önereceğiz” diyen Talat, “Annan Planı benzeri bir formül” dedi ancak daha fazla detay vermedi.

Konunun çalışma gruplarında da tartışıldığını ancak pazarlık yapılmadığını söyleyen Talat, “İlgili çalışma grubundan aldığımız bilgiler de bu konunun zorlu olacağını gösteriyor” dedi.

TOPRAK DA ZORLU KONULARDAN

Toprak ayarlamasını da bir diğer zorlu konu olarak sıralayan Cumhurbaşkanı Talat, “Kurucu devletlerin haritalarının belirlenmesi özlü ve dikenli konulardan... Ancak bu konuda bir çalışma yapmadık. Çünkü harita ancak birçok konuda ilerleme olursa konuşulabilir. Aksi halde ekonomi felç olur” ifadelerini kullandı.

GARANTİLER VE VATANDAŞLIK

Rum liderler tarafından sürekli gündemde tutulan garantiler konusunda ise Talat, “Bizim açımızdan zorlu bir konu değil. Garantiler uluslararası anlaşmaların parçası. Bunu zorlayacak konular olursa ancak zorlu olabilir” dedi. 

Garanti anlaşmalarının değişmeden kalması görüşünde olduklarını yineleyen Talat, Rum liderler tarafından sürekli sorun olarak gündeme getirilen vatandaşlık ve nüfus konusunda da, “Problem olacağını sanmıyorum. Yanlış bilgiler üzerine yorum yaptıkları için ciddi problem olarak ortaya koyuyorlar” diye konuştu.

HRİSTOFYAS ÇÖZÜME İNANIYOR MU?

Rum Lider Hristofyas’ın barış ve federal çözüme yönelik söylemlerini inandırıcı bulup bulmadığının sorulması üzerine de Talat, “Papadopulos yıllarca adını koymadan üniter devleti savundu, Rum toplumu da çözüme hiç hazırlanmadı. Şimdi Hristofyas federal çözüme inandığını söylüyor. Zaten politik yaşamına bakılırsa inanması lazım… Gerçekten inanıyor mu, çözüm istiyor mu, bunu bekleyip görmek lazım. Müzakere süreci bize bunu gösterecek” dedi.

ÇÖZÜM OLMAMASI İÇİN NEDEN YOK

Görüşme sürecine rağmen toplumda heyecan olmamasını ise referandumla yaşanan hayal kırıklığına bağlayan Talat, “toplumun geçmişteki gibi söylemle ve eylemle güçlü hareket oluşturmamasında, liderin çözüm istencinin önemli rol oynadığını” da söyledi.

 “Toplumda çözüm olacağına dair güçlü inanç yok, siz inanıyor musunuz gerçekten” sorusuna ise Talat, “Ben bu defa sorunun çözümünün çok daha mümkün olduğuna inanıyorum. Çünkü iki tarafta da orijinal duruşu çözümsüzlük olmayan liderler var. Çözüm olmaması için bir neden yok... Ama Hristofyas kiliseden, Papadopulos’tan nasıl etkilenir onu zaman gösterecek” karşılığını verdi.

Türkiye’nin çözüm sürecine güçlü destek verdiğini ve herhangi bir görüş ayrılığı olmadığını da yineleyen Talat, “Çözüm isteyen iki liderin bulunduğu bu dönemde de sorun çözümlenmezse ciddi hayal kırıklığı olur, bölünme kalıcı hale gelir, çözüm gittikçe zorlaşır” dedi.

SÜREÇTEKİ AKSAMA KIBRIS’I ETKİLER

Çözümsüzlüğün Türkiye’nin AB sürecinde de ciddi sıkıntılar yaratacağını belirten Talat, bir soruya karşılık, Türkiye’nin AB sürecinde veya içte AKP iktidarında sorun yaşanması halinde de Kıbrıs müzakerelerine olumsuz yansımaları olacağına vurgu yaptı.

Türkiye’nin limanlarını Güney Kıbrıs’a açmama konusunda kararlı olduğunu, bu yönde bir kuşkusu olmadığını belirten Talat, “Türkiye bize karşı da, iç politik saiklerle de böyle bir adım atmaz” dedi.

Talat, Türkiye limanlarının Rum bandıralı gemilere açılmasının ancak Kıbrıs Türklerini rahatlatacak şekilde izolasyonların kaldırılması yönünde bir adımla gündeme gelebileceğini de söyledi.

MÜTEŞEKKİRİM

Cumhurbaşkanı Talat, “müzakere sürecinde içte yeterli destek var mı, rahat mısınız” sorusuna da, şu karşılığı verdi:

“Hükümet izlediğimiz politikayı destekliyor. Muhalefet de eleştiri yapıyor ama katı, çalışmalarımızı engelleyecek bir düzeye yükseltmedi. Yani engel olmuyor. Aynı durum sivil toplum örgütleri için de geçerli. Yani gerek muhalefet partilerinden, gerek örgütlerden şikâyetim yok. Hatta müteşekkirim...”

Talat, “çözüm güçleri arasında ciddi ayrışmalar yaşanıyor. Müzakere sürecinde ‘Hristofyas’ın talebi veya önerisi haklı’ diyerek karşınıza çıkacak kesimler olur mu” sorusuna ise, “Çözümü savunan bir lider olarak ‘hayati’ diyerek bir öneriye karşı çıktığımda ‘hayır kabul et’ diyecek insan sayısı azdır. Bu ülkede böyle bir potansiyel yoktur. Çözümden yana olduğunu ispat etmiş bir yöneticiye sahip Kıbrıs Türkü böyle bir yaklaşıma prim vermez” karşılığını verdi.

TALAT ASKERLİK YASASINI İMZALADI

Bedelli askerlik hakkını kaybedenlere bazı sınırlamalarla yeni haklar tanıyan Askerlik Yasası, Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat tarafından imzalandı.

Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda yaklaşık iki hafta önce kabul edilen Askerlik Yasası, Cumhurbaşkanı Talat’ın imzalamasıyla Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek.

Yasada yapılan değişiklikle, askerlik ertelemede 49 yaş sınırı kaldırılmış ve yurt dışında yaşayan vatandaşlara kesin dönüş yapana kadar erteleme hakkı, bu arada da yılda 90 gün ülkede kalma imkânı sağlanmıştı.

Yasada yapılan değişiklikle getirilen affın 1995 yılıyla sınırlanması, yani 1995’ten sonra yurt dışına gidenleri kapsamaması ise tepkilere yol açmıştı. Ancak Başbakanlık, “adalet ve eşitlik ilkesine aykırı olur” diyerek bu tarihin daha ileriye çekilmesinin mümkün olmadığını açıklamıştı.

Değişiklikle, yoklamaları aksatanların bedelli askerlik hakkını kaybedecekleri de hükme bağlanmıştı.