Tarihi Osmanlı Cami’leriyle geçmişe yolculuk

Geçmişten günümüze kültür miraslarımızı gelecek kuşaklara aktarmak için hazırladığımız bu haftaki yazımız da Lefkoşa’nın ve Girne'nin simgesi haline gelen tarihi Osmanlı Camii’lerini sizlere tanıtmaya çalışacağız.

Murat Bodur

Geçmişten günümüze kültür miraslarımızı gelecek kuşaklara aktarmak için hazırladığımız bu haftaki yazımız da Lefkoşa’nın ve Girne'nin simgesi haline gelen tarihi Osmanlı Camii’lerini sizlere tanıtmaya çalışacağız.

ARAP AHMET CAMİİ:
Lefkoşa Arap Ahmet Mahallesi’nde Rodos Beylerbeyi Arap Ahmet Paşa anısına yapılan Arap Ahmet Paşa Camii o zamana dek Lefkoşa'da yapılan camiler içersinde kubbeli olan tek camidir... Arap Ahmet Paşa Camisi’nin 17.yüzyılın başında bir Latin kilisesinin yerine yapıldığı söylenir tarihçiler arasında. Tek şerefeli çokgen olan minareye caminin içinden girilmektedir. Şerefe altında merdiven biçiminde dereceli, burçları bulunan kubbe biçiminde olan dolgular vardır ve düzgün kesme taştan yapılmıştır. Arap Ahmet Paşa Camisi’nin döşemesini oluşturan mermerler arasında Lusignan-Venedik dönemlerinden kalma 25 kadar yazılı resimli iyi korunmuş Ortaçağ'a ait mezartaşı bulunmaktadır. Arap Ahmet Paşa Camisi’nin yapılışı oldukça ilginçtir. Arap Ahmet Paşa’nın Kıbrıs'ta valilik yaptığı dönemde bugünkü caminin mihrabının bulunduğu yeri kazarak bulacağı altın ile bir camii yapması rüyasına girince ertesi gün gelip rüyasında gördüğü yeri kazar ve gerçekten kazdığı yerde altın olduğunu görür ve o altınlarla bugünkü Arap Ahmet Cami’sini yaptırır.

LEFKOŞA’NIN EN ÖZEL YAPILARINDAN BİRİ: Lefkoşa'daki Türk yapısı camiler içinde en dikkate değer olanı Arap Ahmet Camii'dir. 1845 yılında inşa edilen cami, diğer birçok cami gibi eski bir Latin kilisesinin yerine yapılmıştır. Klasik Türk cami mimarisinin güzel bir örneğini oluşturan Arap Ahmet Camisi’nin kemerli bir sundurması ve 6 metre çapında bir kubbesi vardır. İçinde eski Türk mezarları olan bahçesi günümüze dek korunabilmiştir. Şadırvanı, servileri ve eski mezarları ile Lefkoşa şehrinin özel bir köşesidir. Camideki mezarlar arasında, 1832 yılında Lefkoşa’da doğmuş olup, Osmanlı devleti hizmetinde 4 kez sadrazamlığa dek yükselmiş olan Kamil Paşa'nın da mezarı vardır. Kamil Paşa 1913 yılında Lefkoşa'da ölmüş ve caminin avlusuna gömülmüştür. 1926 - 1931 yıllarında Kıbrıs Valisi olan Sir Ronald Storrs, Kamil Paşa'nın mezarını 1927 yılında yaptırıp, üzerine Türkçe ve İngilizce bir kitabe koydurmuştur. ayrıca Rumeli Beylerbeyi Kıbrıs Mutassarıfı İshak Paşa’nın da mezarları burada bulunmaktadır... Lefkoşa da kubbeli tek camii olan Arap Ahmet Paşa Camii'sinde Hz.Muhammet'e ait sakal-ı şerif bulunmaktadır..


YENİ CAMİİ
Lefkoşa'da kendi ismini taşıdığı mahallededir Yeni Camii. 14.Yüzyıl’da bir kiliseden camiye çevrilmiş olarak ibadete açıldı. O dönemde Lefkoşa’nın en güzide yerlerinden bir tanesiydi surlar içindeki bu bölge. Ancak bugün için aynı şeyleri söylemek pek mümkün değil. Yeni Cami bugün için yıllara meydan okusa da geçmişteki yanlış onarımlar sonucu başına gelmedik kalmaz. Şöyle ki;
camiye daha fazla hava girsin diye var olan pencerelere ek olarak yere yakın başka pencereler açarlar tabi ki yapının yıkılması kaçınılmaz olur. Tarihçiler bu yapının yıkılması konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bir rivayete göre de 17.yüzyılda Menteşzade Hacı İsmail Ağa define bulmak amacı ile binanın bazı kısımlarını yıktırdığı bundan ötürü padişah tarafından 1734’de idam edildiği belirtilmektedir. Menteşzade Hacı İsmail Ağa idam edilmeden önce korkusundan yıkılan yapının taşlarını bugünkü Yeni cami’nin olduğu yere getirtir ve camiyi tekrar inşa eder.Menteşzade Hacı İsmail Ağa Camii’yi yapmakla kalmaz artan taşlarla caminin yanına birde Sıbyen Mektebi yapar... Bugün bu tarihi mektep Yeni Camii Okul Öncesi Eğitim Merkezi olarak hizmet vermekte... Ancak ne yapsa nafiledir padişah bu olayı duymuş ve ferman çıkarmıştır bile çok geçmeden saklandığı yerden bulunur ve infaz edilir.

Kiliseden bozma Yeni Camii 1979’a kadar minaresi sağlam bir biçimde dururken diğer tarafları için aynı şeyi söylemek mümkün değildi. Bu yüzden tehlike arz eden bina Evkaf İdaresi tarafından yıkılır.

HACI İSMAİL AĞA OĞLU İLE YAN YANA YATIYOR: Yeni Cami’nin yola yakın bölümüne ise yine bu tarihte tek şerefeli yeni bir minare yaptırılır. Yeni Camii enine dikdörtgen tasarlıdır. Kuzey batı yönlerini l şekilli son cemaat yeri çevrelemektedir. Caminin tavanını ise kuzey güney yönüne uzanan 3 kemer taşımaktadır. Yeni Camii türbesi ile mezarları caminin avlusunun yola yakın bölümünde bulunmaktadır. Lefkoşa'nın başlıca türbelerinden olan 2 mezar birbirine bitişik olup biri 1734’de binanın yıkılmasında suçlu bulunan Menteşzade Hacı İsmail Ağa ikincisinde 1747’de ölen oğlu Hasan'a aittir. Ayrıca bu iki mezarın dışında 2 mezar daha vardır ki yapıyı çevreleyen ve bugün için ortasından yol ile ayrılan bu mezarlarda ise Evkaf Murahhası Musa İrfan ile Kıbrıs müftülerinden 1847’de ölen Hasan Hilmi’dir. Musa İrfan'nın mezar taşında o dönmede kişisel dostu olan Hacı Kiryako tarafından yaptırıldığı yazmaktadır...


TURUNÇLU CAMİİ
Lefkoşa'da Osmanlı dönemine ait olan Turunçlu Camii, İplik Pazarı Mahallesi’nin Kadınlar Pazarı Sokağı’ndadır. 1824 tarihinde Vali Seyit Ahmet Ağa tarafından inşa edilir Turunçlu Camii... Turunçlu Fethiye Camii, enine dikdörtgen biçiminde kuzey ile batısını birer revek çevrelemektedir. Kuzeydoğu köşesinde olan gövdesini çevreleyen dört sıra bilezik şeklinde kemerden oluşmaktadır
Şerefesinin altında süslemeleri olan minareye camii içersinden çıkılmaktadır.


AĞA CAFER PAŞA CAMİİ

Girne'de kendi adını taşıdığı sokakta bulunan ve Kıbrıs'ta valilik yapan Ağa Cafer Paşa tarafından 1589’da yaptırılan Ağa Cafer Paşa Camii enine dikdörtgen tasarlıdır. Üç gözlü cemaat yeri olan camii de minaresi yapının kuzeybatısına düşmektedir. Minarenin kaidesi kesme taştan kare şeklindedir. Gövdesi silindir biçiminde olup şerefesinde taş süslemeler bulunmaktadır. Limandan bugünkü kent merkezine çıkan taş döşeli rampalı bir sokak içinde yer alan Ağa Cafer Paşa Camisi kent merkezinde yer alan en eski iki camiden birisidir. Kesme taştan inşa edilmiş olan cami dikdörtgen planlı ve tek şerefesi olan tek minarelidir. Caminin hemen güneydoğusunda Hasan Kavizade Hüseyin Efendi Çeşmesi yer alır. Çeşmenin kuzey cephesinde kabartma olarak yapılmış üç kemer bulunmakta, ortadakinde ters ay, rozet ve dal motifleri ile bezenmiştir. Ağa Cafer Paşa Camii tarihsel yapısı ile Girne kentine anlam vermektedir. Cafer Paşa’nın özgeçmişine ait bilgileri caminin kuzeybatı köşesine konulan mermere yazılmıştır.

Bu haber 43 defa okunmuştur

:

:

:

:

DİĞER HABERLER