1950’lerde Kıbrıs’ta EOKA’ya karşı çarpışıp, hayatlarını kaybeden 371 İngiliz askeri için Girne’de anıt yapma girişimleri başladı. 

Hava Kuvvetleri Eski Komutanı Sir Michael Graydon, 200 bin sterline inşa edilecek anıtın, ara bölgedeki “Wayne’s Keep” adlı İngiliz mezarlığında yatan askeri personelin anısına yapılacağını açıkladı.

Mihrişah Safa

KIBRIS’TA 1950’lerde EOKA’cılara karşı çarpışıp, hayatlarını kaybeden 371 İngiliz askeri personeli için Girne’de “anıt” yapılacağı açıklandı.
Kara Kuvvetleri eski Komutanı Sir Michael Graydon’un yaptığı açıklamaya göre 1955 yılında bombalı saldırılarla başlayan Kıbrıs kampanyasında, EOKA’cıların öldürdüğü 371 İngiliz askeri personel anısına inşa edilecek anıt, Girne’deki eski İngiliz mezarlığının yerinde yapılacak.

Yapımının finansı, Britanya Kıbrıs Anma Vakfı tarafından karşılanacak anıtın, 200 bin sterline mal olacağı ve bunun büyük kısmının halktan gelecek bağışlarla toplanacağı bildirildi. Bağışların toplanan büyük kısmının British Royal Marines tarafından verildiğini belirten ilgililer, bu miktarın yarısına yakınının sağlandığını bildirdiler.
Adada EOKA’nın İngiliz askerlerine karşı giriştiği ve 4 yıl süren zulmünün bitişinin 50’inci yılına rastlayan 2009’da böyle bir anıtın yapılması İngiliz askeri çevrelerince olumlu karşılandı.

1955-1959 yılları arasında Kıbrıs’ta EOKA’nın kanlı çetelerince öldürülen İngiliz askerleri için inşa edilecek anıtın, tüm İngiltere’de “Armitace Day” olarak bilinen, “Savaşlarda ölen İngiliz askerlerini anma günü” olan, 8 Kasım 2009’da açılacağı bildirildi.

Artık yakınları dua edebilecek
İngiliz Savunma Bakanlığının resmi sitesinde yer alan duyuru, Kara Kuvvetleri’nin eski komutanı ve “Britanya Savaş Anma Vakfı Başkanı, 1960’larda Kıbrıs’ta asker olarak görev yapan Sir Michael Graydon’un, şu sözlerine yer verdi;
“1950’lerde Kıbrıs’ta EOKA’cıların öldürdüğü askerlerimizi şimdi hatırlamazsak, onların ülkeleri için hayatlarını kaybettiği hiçbir zaman tanınamayacak. Bu askerlerimiz, ulusal askeri güçlerimizin, hayatını kaybeden en son askerleri. Bu askerlerimizin ailelerinin birçoğu, sevdiklerinin mezarını bugüne kadar ziyaret edip, onları anabilmiş, mezarları başında dua edebilmiş değiller. Askerlerin yattığı mezarlık, KKTC ve Güney Rum yönetimi arasındaki , “Buffer Zone” ara bölgesinde Wayne’s Keep olarak bilinen bu yerde. Ancak bu mezarlığa gidip, gelmek, ulaşımı oldukça zor. Onların anısına, Girne’deki eski İngiliz mezarlığı olarak bilinen yerde anıtı dikeceğiz. Onları hiç unutmadığımızı, unutmayacağımızı göstereceğiz. Yeni anıt, Girne’de olacak. Wayne’s Keep’deki bir kiliseye de anı defteri koyacağız. Wayne’s Keep, ne yazık ki herkesin unuttuğu bir yer. Kıbrıs’ta EOKA’cılar İngiliz askerlerine karşı bombalı terör kampanyasını başlatmıştı. Bu savaş 4 yıl sürdü ve 1959’a bitti. Ancak 371 askerimiz de yaşamını kaybetti. Bu anıtı onların aziz hatırası için yapacağız”

“EOKA terörü Orta Doğu’daki terörle aynı”

İngiliz Savunma Bakanlığı’nın resmi sitesinde yer alan duyuruda, anıtı yaptırtan vakfın sekreteri Donald Crawford’un şu sözleri de yer aldı;
“- O dönemdeki çatışmalar, vahşi terörist stili savaştı. Eğer Britanyalıysanız, otomatikman onların hedefiydiniz. İnsanlar, güpegündüz, herkesin gözü önünde kaçırılıp, öldürülüyordu. O zamanlar eğer aileniz bir şey planlamadıysa, ölenlerin öldüğü yere gömüldüğü günlerdi. Bu kampanyamız bu nedenle oldukça önemli. Ayrıca o tarihlerde ölen askerlerimiz, yurt dışında vatanı için görev yapıp, canını kaybeden en son askerlerimizdi. Ölenlerin birçoğu askerdi, 20’li yaşların içinde, çok gençtiler. “


EOKA kampanyası nasıl başlamıştı

Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanmasını isteyen ve “Kıbrıslı Savaşçılar Ulusal Çeteleri” adını taşıyan EOKA’cıların 1 Nisan 1955 yılında Britanya yönetimindeki adada başlattığı kanlı olaylar, Larnaka, Limasol ve Lefkoşa’da hükümet binaları ve resmi dairelere yaptıkları sayısız olayla başladı. Bombalı kampanyalar sonunda 371 İngiliz asker, polis ve askeri personeli öldürüldü. Bunların hepsi Kıbrıs’ta toprağa verildi. İngiliz mareşal Sir John Harding, 27 Kasım 1955’de adaya gelerek, “ olağanüstü hal” ilan etti. Ancak EOKA’cı teröristler 1959 yılı Aralık ayına kadar adada kanlı eylemlerini sürdürdüler. Daha sonra Zürih anlaşmasıyla sonuçlanacak, ateş kes ilan edildi. Kıbrıs, 1960 yılında İngiltere’den bağımsızlığını kazandı. İngiltere adada “hükümran üsler” olarak Dikelya ve Akrotiri askeri üslerinin yönetimini aldı. Ancak bu cumhuriyet koşulları da EOKA’cıların , adanın tümüyle Yunanistan’a ilhak istemi nedeniyle defalarca çiğnendi.

EOKA’cıların öldürdüğü 371 askeri personelden 28’i donanma ve kara kuvvetlerinden, 69’u RAF Kraliyet Hava Kuvvetlerinden, 274’ü de ordudandı. Kıbrıs’ta 4 yılda ölen Britanya askerlerinin, yurt dışında o tarihlerde vatanı için ölen en son askerler olduğu bildirildi.