‘Devlet memurları çalışmaz.’
‘Devlet dairesinde tanıdığız yoksa işiniz yürümez.’
‘Memurlar hep sinirli, asık suratlı ve kızgın.’
Peki bu neden kaynaklanıyor? Çözümü var mı?
Bana sorarsanız, bu durumun devlet memurluğu ile ilgisi yoktur.
Memurluğun uygulanış biçimi ile ilgisi vardır.
İktidarlar karşısında, uygulamaların çaresiz kalması ile ilgisi vardır.
İktidarların memura verdiği kıymetle ilgisi vardır.
İktidarı tapınılacak hale getirenlerle ilgisi vardır.
Ellerine iktidarın bir ucu geçenlerin, son damlasına kadar bunu kullanma hırslarıyla ilgisi vardır. (Üstelik biliyor musunuz; bu durum yalnızca devlet memurluğu ile sınırlı da değildir. İlk etkileşimin sağlandığı aileden, sosyal yaşamın her zerresine kadar iktidar çatışması/çelişkisi yaşanır.) İktidar, ailede kadın erkek ilişkisindeki çatışmayla ve ayrımcılıkla başlıyor. Okullarda güçlü olan ve güçsüz olan, büyük ya da küçük olan, zengin ya da fakir olan çocuklar arasında, genç gruplarında yaşanıyor (Hayatın her aşamasına sinmiş).
Ama en kötüsü sivil toplumda yaşanıyor. Halkın nabzının iktidara hissettirileceği sivil toplum; bizde, iktidarın kontrolüne girdikçe işletilebilen bir sivil toplum haline geliyor. Tarafsız olup sivil kalmaya gayret edenler de cılızlaştırılmış seslerini duyurabilme mücadelesi vermeye çalışıyor.
Hiç mi güler yüzlü, her şeye rağmen ilgi göstermeye çalışan, yardımcı olmaya çalışan memurlar yok? Ama giderek bu o kadar zorlaşıyor ki: maaşlar giderek erirken; bürokratik zorluklar her defasında anlamsızlaşan genelgeler ile beslenirken; uzmanlığa değil partililiğe bağlı siyasileşen atamalar artarken; bir sürü görev verilirken, görevler için sunulan olanakların çok yetersiz oluşu karşısında itiraz hakkı bile yokken; geçici ve sözleşmeli memur sayısı artarken; güler yüzlü olmak ne kadar mümkün olabilir ki?
Tamam, inkar edemeyiz ki özel sektör ile kıyaslandığında, geçici olmayan memurlar açısından iş garantisi, sosyal güvencesi, çalışma saatlerinin sınırlılığı, tüm özlük haklarını düzenli olarak alabilmesi gibi pek çok garantisi çok daha çağdaş görünüyor. Sendikalılaşmayı da, yukarıda anlattığım sivil toplum anlayışı(!) tanımlamasını da unutmadan buna eklediğinizde hizmet alımı için bekleyen vatandaşa memurun konumu tozpembeymiş gibi görünüyor.
Şimdi bir bakalım; sendikalılaşma hakkını kazanmış memurun sendikası, ona neler sağlıyor ülkemizde:
*Benim ilk aklıma gelen “Bordo Mahkumluğu” sağlıyor oluşudur.
Devlet memurları, kaderleri hükümetin iki dudağı arasında olan bir çalışan kesimdir. Hükümetler değiştikçe kaderi de savrulan memurlar, sendikalarla hükümet arasında ‘görüşmeler’ dedikleri ve 5 tanesini de yetkili kıldıkları bir sistem ile aslında hiçbir sonuç doğurması mümkün olmayan bir çalışma anlayışı geliştirmişlerdir. Edinilen kazanımların çoğu tavsiye niteliğinden öteye geçememektedir. Hükümet uygulamazsa, hiçbir yaptırımı olmayan, göstermelik hale dönüşmüş çalışmalar sendikal hareketin temelini oluşturur hale gelmiştir.
Hatta bazı durumlarda, görüşmecilerin (çalışanların değil), bazı şahsi çıkarlarına hizmet eden anlaşmalar ve uygulamalar ile pazarlıklar azaltılabilir, yada görüşmeleri tıkayabilir.
*Bir diğer konu “siyaset-memuriyet ilişkisi”dir.
Devletin bir bacağı olan yürütme, tamamen siyasi kurumsal yapılanmalar içerisinde bulunmasına karşın, yürütmenin sağlanmasında çalışanlara siyaset tamamen yasaklanmıştır. Tüm özlük hakları, tayin terfi işlemleri, siyasiler tarafından atanmış bürokratların iki dudağı arasındadır. Memursanız, çalışmalarınız sırasında, siyasi yorumlar yapmamaya, hatta muhalif sohbetlerde bulunmamaya özen göstermek gerekir.
Siyaset yasağından kaynaklanan boyundurluğu sendikalılaşarak veya dernekleşerek yenmeye çalışan memurlar arasında yukarıda bahsettiğim görüşmeler ve görüşmeciler sorununa eklenebilecek daha pek çok çözüm bulma yoluna gitseler de siyasi erke yakın olmadıkça, başarılı oldukları pek gözlenmemiştir.
Hiç olumlu bir şey yokken, her şey yolundaymış gibi nasıl davransın, ne kadar istekli olsun bu memurlar?
*Devamı Çarşamba gün: Devlet memuru sayısı çok mu fazla? / Memurlar nasıl mekanlarda çalışıyorlar?/ Özelleştirip rahatlasak mı?/ Peki çözüm nedir?)
