Adanın 1876 yılında , İngilizlere kiralanması ile birlikte , Ada Türkleri , büyük bir umutsuzluğa ve gelecek kaygısına düşmüşlerdi .
Birinci Dünya savaşında , Almanya’ya kanarak , Almanya’nın yanında yer alan , İttihat ve Terakki’cilerin hareketi , Kıbrıs Türkleri açısından , bir kabusa dönüşmüştü .
İngiliz sömürge idaresi , ada Türkleri üzerine her türlü insanlık dışı baskı uygulamaya başlamıştı.
Haber alma özgürlüğü kısıtlanmış . Türk toplumuna büyük bir karartma uygulamaya başlanmıştı .
Çanakkale zaferi ile , Umutsuzluk , belirsiz bir umuda dönüşse de , belirsizlik devam etmekte idi .
Türk halkı , bütün karartmalara karşın , Osmanlıdan kalan ve varlıkları her geçen gün azalan , o zamanın ismiyle , Türk zaptiyeler tarafından , gizlice , Anavatandan haberler sızdırılıp, fısıltı gazetesi ile tüm Türk Halkına duyurulmaya çalışılırdı .
Mustafa Kemal’in , Samsun’dan Anadolu’ya çıkışı ve milli mücadeleyi başlatması haberi de , bu yöntem ile Türk halkının bilgisine getirilmişti .
O yıllar , fısıltı gazetesi çok iş görüyordu .
Zaten haber kaynakları da , şimdiki gibi , boligo değildi .
Polis müdürlüğüne giden telgraflar sayesinde , kaynağından sağlıklı haber alınabiliyordu .
Mustafa Kemal’in kurduğu Mim Mim grubu gibi bir örgüt de Kıbrıs’ta spontane olarak kurulmuştu .
Türk Okulları ve Türk spor kulüpleri bu işin başını çekiyorlardı .
Yardım kampanyaları başlatıp , Kuvvay-ı Milliye’ ye maddi yardımlar toplanmaya başlanmıştı .
Kulüpler , sporun yanında , tiyatro oyunları , piyesler oynayıp , sağladıkları geliri , Kuvvay-ı Milliye’ye ulaştırıyorlardı .
Ayni katkıyı .
Türk okullarındaki , Türk öğretmenler de yapıyordu .
Okullar , temsillerin yanında , kermesler ve sergiler açarak , elde ettikleri gelirleri de yolluyorlardı .
TBMM’nin açılışı ve TBMM Hükümetinin oluşması , Kıbrıs Türk halkına bir damping gibi geldi.
Umutlar arttı .
Gelecek kaygısı , ortadan kalktı .
Mustafa Kemal Paşa .
Kıbrıs Türk Halkının da , Paşası olmuştu .
Kıbrıs Türkü , O’nunla yatır .
O’nunla kalkardı .
Adaya gelen telgraflarla , Mustafa Kemal ve Anadolu , an be an izleniyordu .
Gözler ve kulaklar .
Büyük taarruzun yapılacağı tarihi , bekler oldu .
Baf Kasabasındaki Türkler de , bu kervanın bir kolu olarak , her türlü yardımı sağlayacak , hareket ve tavır içindeydiler .
Haberleşme olanakları , şimdiki gibi olmadığından , diğer kazalardaki Türklerle , sık görüşme olanağı olamıyordu .
Mektup , Telefon , telgraf , sansüre tabi idi .
Anadolu haberleri , telgraf haberleşmesinde gizli olarak sağlanmaya çalışılmakta , o da tehlikeli idi .
Büyük taarruzda , tamamı ile , her türlü haber alma yasaklanmış , her tarafta karartma uygulanmıştı .
Bu yazdıklarım , 101 yaşında , 1969‘ da hayata gözlerini yuman ninemin , o yılları anlattıklarından yaptığım alıntıdır .
Şimdi , söylediklerini tırnak içinde yazacağım .
“ Salih deden ( ben dedemi tanımam , ben doğmadan önce ölmüştü ) zaptiye onbaşısı idi . Salih onbaşı olarak anılırdı . Görevleri arasında , telgrafhaneden gelen telgrafları polis merkezine götürmekte vardı . O gün yine telgrafhaneye gidip gelen telgrafları alarak , polis merkezine götürecekti .
Görevli , bir Türk memuru . Telgrafhaneye gittiğinde , dedenin boynuna sarılarak , müjdeyi verdi . “ Salih onbaşı , Türk Ordusu İzmir’e girdi . Yunan denize döküldü .
Kucaklaşıp öpüştüler .
Haber , o an , ikisi arasında biliniyordu .
Deden , haberi yokmuş gibi , telgrafları , polis merkezine bırakarak , diğer işleri yapmak için , ofis merkezinden ayrılarak , Baf Türklerinin yoğun olarak gittiği , Kıraathaneye gitti . Lider pozisyonda olan kişiye haberi uçurdu ve derhal oradan ayrıldı .
Haber , tüm kasabaya yayıldı .
Türk ahali , örgütlenmiş gibi , davullarla , zurnalarla , yollarda sokaklarda , Türk zaferini kutlamaya başladı . Develer , mandalar , koçlar Mustafa Kemal ve Türk Ordusu için kurban edilir .
Sömürge idaresi , kutlamayı engelleyemez .
Sömürge idaresi , araştırır , haberi sızdıranın deden olduğunu öğrenir .
Zaptiyelikten , tart edilir ve üç hakimin karşısında mahkeme edilerek . Ağır hapse mahkum olur . Hapisten çıkar , fakat çok yaşamaz .
İngiliz idaresi , zaferi kutlayan ve organize edenleri de , hapislikle mahkum etti .”
TBMM’ i 9 Eylüle giden yolun , ilk resmi Türk Kurumudur .
Zafere erişilen kararın iradesi de , bu Mecliste alınmıştır .
Bu karar ve sonuç , Kıbrıs Türk halkına , sonsuz umut ve moral vermiştir .
Ve.
Bu günlere gelişimizi sağlamıştır .
Nice , 106 yıllara . İnşallah .