Kuzey Kıbrıs’ta vatandaşın en temel şikâyetlerinden biri artık nettir: hayat pahalılığı ve kontrolsüz fiyat artışları.
Maaşlar yerinde sayarken, özellikle su gibi temel ihtiyaçların bazı bölgelerde adeta gelir kapısına dönüştürülmesi toplumda ciddi rahatsızlık yaratmaktadır. Başbakan Ünal Üstel’in açıkladığı yeni düzenlemeler bu nedenle yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal adalet açısından da önemli bir adımdır.
Su, ticari bir lüks değil; temel yaşam hakkıdır. Belediyelerin hizmet üretmek için gelir elde etmesi elbette doğaldır. Ancak vatandaşın yaşadığı ilçeye göre kat kat farklı su faturalarıyla karşılaşması kabul edilebilir değildir. Özellikle belediyeler reformuyla birlikte sayının 28’den 18’e düşürülmesi ve mali yapıların güçlendirilmesi hedeflenmişken, bazı belediyelerin hâlâ su ücretlerini kontrolsüz biçimde artırması kamu vicdanında soru işaretleri yaratmıştır.
Daha da önemlisi, vatandaş çoğu zaman bu fiyatların belediyeler tarafından belirlendiğini değil, merkezi hükümetin sorumluluğunda olduğunu düşünmektedir. Bu durum hem yanlış bir algı yaratmakta hem de kamusal güveni zedelemektedir. Hükümetin şimdi getirmeyi planladığı alt ve üst limit uygulaması, işte tam da bu nedenle gereklidir. Çünkü serbestlik ile başıboşluk aynı şey değildir. Belediyeler özerk olabilir; ancak temel ihtiyaçlar konusunda vatandaşın korunması devletin asli görevidir.
Bu düzenleme, belediyelerin keyfi fiyatlandırmasının önüne geçerken aynı zamanda standart ve öngörülebilir bir sistem kurulmasına katkı sağlayacaktır. Özellikle dar gelirli aileler açısından su faturalarındaki kontrolsüz artışların sınırlandırılması doğrudan yaşam kalitesine etki edecektir.
Başbakan Üstel’in hayat pahalılığı konusunda açıkladığı ikinci önemli başlık ise denetim mekanizmalarının güçlendirilmesidir.
Bugün vatandaşın en büyük tepkilerinden biri, döviz düşse bile fiyatların düşmemesi; hatta çoğu zaman hiçbir ekonomik gerekçe olmadan etiketlerin yükselmesidir. Bu noktada ithal ürünün giriş fiyatından raf fiyatına kadar tüm sürecin devlet tarafından izlenebilir hale gelmesi son derece önemlidir.
Çünkü denetimsiz piyasa, zamanla adil rekabeti değil fırsatçılığı büyütür. Gerçek maliyet artışını aşan fahiş fiyat uygulamaları sadece tüketiciyi değil, dürüst esnafı da mağdur eder. Devletin burada görevi piyasayı baskılamak değil; şeffaflığı ve adaleti sağlamaktır. Maliye ve Ekonomi Bakanlıklarının dijital denetim sistemiyle süreci takip edecek olması bu açıdan çağdaş ve gerekli bir uygulamadır.
Elbette hiçbir yasa tek başına mucize yaratmaz. Önemli olan uygulamadaki kararlılıktır. Eğer açıklanan sistem tavizsiz şekilde işletilir, cezalar gerçekten uygulanır ve denetimler sürdürülebilir hale gelirse hem su fiyatlarında hem de genel piyasa düzeninde vatandaş lehine önemli sonuçlar alınabilir.
Toplum artık sadece açıklama değil, sonuç görmek istiyor. Atılan bu adımlar, doğru uygulanırsa vatandaşın devlete olan güvenini yeniden güçlendirebilir. Bizden söylemesi…