Çağımızın en sıkıntılı, çözülmesi için ciddi yasal önlemler ve çabalar gerektiren sorunlarından birisi, sosyal düzenin korunması ile uluslararası güvenliğin sağlanmasında sistematik tehlike oluşturan ve insan hakları ihlallerine neden olan yasa dışı göç hareketleridir. Özellikle soğuk savaşın sona ermesi ve yenidünya düzeninin ortaya çıkması, küreselleşmenin beraberinde getirdiği düzensiz ve denetimsiz göç hareketlerinin ulusal ve uluslar arası alanda yeniden sorgulanmasına yol açmaktadır.
Savaşların tarihi kadar eski bir olgu olan göç, genel bir anlatımla, ekonomik, toplumsal ya da siyasal nedenlerle bireylerin ya da toplulukların bir yerleşim yerinden, başka bir yerleşim yerine, bir şehirden başka bir şehre, bir ülkeden başka bir ülkeye, dahası, bir kıtadan başka bir kıtaya gitme eylemidir. Daha bilimsel bir ifadeyle göç, kişilerin veya grupların, eğitim, sağlık, çalışma gibi konularda daha iyi koşullara sahip olma güdüsüyle, bulunulan mekândan farklı bir mekâna, daimi ya da kısa süreli yerleşme amacıyla yer değiştirmesidir (Şen, 2006).
Yeni bin yılın başlangıcında, göç ve göç yönetimi, çağdaş toplumların kurumsal ve pratik yönetiminde temel bir mücadele alanı haline gelmiştir. Bireylerin ve grupların mekânsal değişimi her dönem olmakla birlikte, globalleşmenin ivme kazandığı son dönemde yaşanan siyasal ve ekonomik gelişmeler, gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere göçü arttıran bir unsurdur (Bill&Duvel; 2003). Yasal göçlerin dışında, gelişmiş ülkelerce tedbir almayı gerektirecek kadar önemli olan ve kriminal açıdan değerlendirilen husus ise, göçmen kaçakçılığı’dır. Hiç kuşkusuz, beşeri sermayenin önündeki engellerin daha kolay aşılabilir bir konuma gelmesi, yasal olmayan göçlerin dünya ölçeğinde artmasına neden olmuştur. Artan bu suç türü, kültürel, ekonomik, siyasal ve sosyal sorunları beraberinde getiren bir süreçtir (Abadan-Unat ve Çiçekli; 1998). Yeryüzündeki sistemli göç hareketlerinin başlangıcını belki de Amerika kıtasının keşfini izleyen yıllara kadar indirmek mümkündür. Roma İmparatorluğunun son dönemlerindeki barbar istilası, Türk kavimlerinin dalgalar halinde Batıya yerleşmeleri hiç şüphesiz çok eski göç hareketlerine birer örnek olarak gösterilebilir. İnsan davranışlarının kökünde niteliği ne olursa olsun birer ekonomik sebep bulunduğu bir gerçek olmakla birlikte söz konusu göç dalgalarında iktisadi zorunlulukların yanı sıra, coğrafi, tabii ve hatta askerî nedenlerin de olduğunu söylemek mümkündür. Dünyada önemli değişimlerin başrol oyuncusu olan globalleşme, düzensiz göç ve onun çıktıları konusunda da etkileyici bir unsur olarak ön sıralarda yer alır (Cumhuriyet, 03.10.2005).
Göç, çok kapsamlı incelenmesi gereken toplumsal bir olaydır. Düzenli ya da düzensiz olsun, ekonomik, sosyal veya siyasi nedenlerle, iş bulma ya da iltica gibi amaçlarla yapılan göç hareketlerinin altında gerçekleştirilen göçmen kaçakçılığı faaliyetleri, günümüzde hem kaynak hem de hedef ülke olarak çok sayıda ülkeyi etkilemektedir (Şen, 2006). Göçmen kaçakçılığı, ekonomik, siyasi, sosyal veya herhangi bir nedenle yaşamakta olduğu ülkeyi terk etmek isteyen kişilerin, bulundukları ülkeden yasa dışı yollarla çıkmalarına veya başka bir ülkeye girmelerine ya da bir ülkede ikamet izni olmaksızın barındırılmalarına imkân sağlanması anlamına gelmektedir. Diğer bir ifadeyle, göçmen kaçakçılığı, doğrudan veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan; bir yabancının ülkeye sokulması ya da ülkede kalmasına yardımcı olunması, o ülke vatandaşının veya yabancının yurtdışına çıkışına imkân sağlanmasıdır (Kaçakçılık ve Organize Suç Terimleri Sözlüğü; 2002).
Göçmen kaçakçılığı, kapsamlı olarak incelendiğinde tek bir nedene bağlanması mümkün olmayan bir fenomendir. Genel olarak ekonomik nedenlerin ağırlıklı olduğu bir suç türü olmasına rağmen, farklı birçok neden, yapılan araştırmalarda ortaya çıkmıştır. Ekonomik ve politik olarak istikrarı sağlayamayan bölgelerden, bu tür sorunlarını çözmüş bölgelere doğru göç, tarihin her döneminde yaşanmıştır ve günümüzde de yaşanmaktadır. Göç olgusu, temelde değişmemiş olsa da, zaman içerisinde niceliksel ve niteliksel farklılıklarda uluslararası hukuku, uluslararası ilişkileri, iletişim araçları ve ulaşım koşullarını yaşamış ve yaratmıştır. Ancak göç yine de ya sosyo-politik ya da sosyo-ekonomik nedenlerle yapılmıştır ve yapılmaya da devam etmektedir (Yılmaz; 1998).
Globalleşme sürecinin olumsuz sonuçlarından biri olarak da nitelendirilebilecek göçmen kaçakçılığı olgusu, az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerden itici, buna karşılık gelişmiş ülkelerdeki çekici faktörlerin ve göç fikrinin eylem boyutuna taşımada kolaylaştırıcı gelişmelerin varlığı sonucu her geçen gün daha dramatik bir şekilde artmaktadır (Şen, 2006). Göçmen kaçakçılığının itici ve çekici unsurlarını içinde barındıran nedenler kısaca şu şekilde ifade edilebilir:
a) Ekonomik nedenler
b) Bölgesel Çatışmalar, İç Savaşlar ve Siyasi İstikrarsızlıklar
c) Ucuz İş Gücü Talebi
d) Suçtan Kolay Para Kazanma Düşüncesi
e) Terör Örgütlerinin Faaliyetleri
f) Göçmen Kaçakçılığının Yapılmasında Bazı Kolaylaştırıcı Durumların Varlığı

***
Kuzey Kıbrıs özelinde göç ve göçmenlik durumlarını ele aldığımızda, ülkenin demografik yapısının iç dengeleri değiştirecek ve sarsacak biçimde değiştirilmesine ortam ve olanak tanınmadan, genel ve uluslar arası hukuk kuralları doğrultusunda alınan yasal kararlara bağlı kalarak ülkenin yapısına uygun özel iç yasal düzenlemelerle, istisnaî olguları koruyup kollayarak, denetlenebilir bir nüfus politikası uygulanabilmelidir; bunun koşulları oluşturulmalıdır. Bu temelden hareket edildiğinde, Kuzey Kıbrıs’ta yaşanan göç alma sorununun alt yapısı kaçak işlerde çalıştırılan kaçak işçilerle ilgilidir. Ucuz iş gücüne “evet” diyen toplumsal yapı, başlangıçta kaçak ve tüm haklardan yoksun olarak salt yaşamak amacıyla illegal olan bu insanların, ilerleyen dönemde, yaşadığı topluma aidiyet isteyerek, kendi yasal hak ve özgürlüklerini anlamaya ve elde etmeye çalışmalarından, bunun doğal sonucu olarak da “yurttaşlık” edinmelerinden rahatsızlık duymamalıdır. Ben sadece ucuz iş ve ucuz işçiye gel dedim; diyerek işin içinden sıyrılmak kanımca insan hakları ile pek de bağdaşmamaktadır. Mücadele edilmesi gereken esas konu yasal olmayan göç ve göçmenliklerdir. Bu bağlamda, daha nitelikli sayılabilecek diğer göç alma durumları ve olası sorunları/çözümleri daha farklı alanlarda, devlet politikası olarak değerlendirilmelidir. Bizim, bir sorun olarak algılamamız gereken uzun yıllardır yurttaş olmuş, geliş kökeni ne olursa olsun, bu ülkenin kaderini, bu ülkenin ekmeğini paylaşan ve bu ülkeyi kendi fikir ve yüreği ile algılayarak kendisi ve geleceği için güzel şeyler yaşamak isteyen insanlar olmamalıdır. Ancak kuşkusuz ki ülkemizdeki (eski veya yeni) göç ve/veya göçmenlikle ilgili eksik sosyal politikaların bir an evvel oluşturularak, geçerli ve sürdürülebilir ölçütlerde, dünya ile ilişkili ve paralel olarak yaşama geçirilmesi gereklidir; işte bizim tartışmamız gereken budur. İnsan için insana dönük, insanca ve insanî olarak neler yapabiliriz?

KAYNAKÇA
ABADAN-UNAT, Nermin. Batı Avrupa ve Ortadoğu’ya Göç Eden Türk İşgücünün Sosyal Yasalar ve Toplum Yapısı Üzerindeki Etkileri -İbrahim Yasa’ya Armağan-. No: 519. Ankara: AÜSBF Yayınları, 1983.
ARSLAN, Çetin ve Bahattin Azizağaoğlu. Yeni Türk Ceza Kanunu Şerhi. Ankara: Asil Yayınları, 2004.
DOĞAN, Koray. Göçmen Kaçakçılığı Suçu. Ankara: Seçkin Yayınları, 2005.
EGM. Yıllık Değerlendirme Raporları. (1997-1998-1999-2000-2001-2002-2003-2004-2005). Ankara: KOM Yayınları.
------- Kaçakçılık ve Organize Suç Terimleri Sözlüğü, Ankara: KOM Yayınları, 2002.
------- Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele, 4. Baskı. Ankara: KOM/TADOC Yayınları, 2006.
------- Yabancılar Hudut ve İltica Dairesi Başkanlığı Dünya da ve Türkiye’de Yasadışı Göç.. Ankara: EGM Basımevi, 2001.

“Göçün Nedeni: Küreselleşme”. Cumhuriyet. 03.10.2005.

İÇDUYGU, Ahmet. Irregular Migration in Turkey. Geneva: Internetional Organization for Migration, 2003.
------------------------ Türkiye’de Kaçak Göç. İstanbul: İTO Yayınları, 2004.
JORDAN, Bill and Frank Düvel. Migration. The Boundaries of Eguality and Justice. Cambridge: Polity, 2003.

ŞEN, Y. Furkan. Yeni Dönemde Eski Tartışmalar –Göç, Etnisite, Milliyetçilik, Kürtçülük, Laiklik-. Ankara: Yargı Yayınevi, 2006.

--------------------- Dünya ve Türkiye Perspektifinden Göçmen Kaçakçılığı, İnsan Ticareti ve Organ Doku Ticareti. Ankara: KOM/TADOC Yayınları, 2006.