Yaratıcılığın hangi kazanımlarla ilişkili olduğu bilinerek eğitim programlarında bu kazanımların geliştirilmeye çalışılması oldukça anlamlı olur. Aşağıda bu kazanımların yani yaratıcılıkla ilişkili olan birtakım önemli özelliklerin listesi ve kısa açıklamaları verilmektedir:

1. Kelime Akıcılığı: Tamamen sözdisimsel akıcılıktır.
2.Çağrışım Akıcılığı: Verilen bir kelimenin eş anlamlarını bulmaktır. Bu da anlamsal yetenekle ilgilidir.
3.İfade Akıcılığı: İfade edilmek istenen anlamı, farklı söz öbekleri veya cümlelerle ifade edebilmektir. Bu da anlamsal yetenekle ilgilidir.
4.Fikirsel Akıcılık: Belli gereksinimleri karşılamak için düşünce üretme yeteneğidir. Örneğin, bir tuğlanın farklı kullanımlarını bulmak veya kısa bir hikâyeye uygun başlıklar bulmak gibi özetlenebilir.

Bu yaratıcı yetenekler problem çözme yeteneği olarak genelleştirilebilir.
Eleştirel düşünme ile yaratıcı düşünme bu noktada örtüşür. Yaratıcı düşünen kişi iyi bir problem çözücüdür.

Şimdi de yaratıcı problem çözmenin neleri gerektirdiği üzerinde duralım:

1. Kendiliğinden Esneklik: Yapması gerekmediği halde bile kişinin düşüncelerinde özgürce gezmesidir. Yaratıcı düşünen birey bir kategoriden diğerine kolayca geçebilir. Örneğin, inşaat malzemesi olan kiremiti, ağırlık ya da füze olarak düşünebilir.
2. Uyarlayıcı Esneklik: Olağan dışı bir çözüm gerektiren poblemlerin çözümünde yararlıdır. Problemler bazen geleneksel yöntemlerle çözülebilir görünürler. Fakat bu yöntemler her problem için kullanılmayabilir. Örneğin Kepler’in yörüngenin şekli ile ilgili yaptığı çalışmalar önceleri başarısız olmuştur. Fakat daha sonra birgün konik şekiller ile ilgili bir matematik problemi üzerinde çalışırken yörüngenin elips şeklinde olduğunu bulmuştur. Bu da yörünge üzerindeki gezegenlerin hareketlerinin nasıl gerçekleştiğini ortaya çıkarmıştır. Bu olay astronomide bir devrimdir. Burada meydana gelen, bir alana ait olan bir düşüncenin başka bir alanın problemlerini çözmek üzere uyarlanmasıdır. Parelellik kurma uyarlayıcı esnekliğin önemli bir parçasıdır.
3.Yeniden Tanımlama: Tanıdığımız nesnelerin eski açıklamalarını bir kenara bırakıp onları ya da parçalarını yeni şekiller içinde görmektir. Örneğin, aşağıdaki nesneler ya da bu nesnelerin parçalarının hangisinden toplu iğne yapılabilir? Ayakkabı, turp, kurşun kalem, balık kılçığı, karanfil... Yaratıcı düşünen bireyler balık kılçığından kurşun kaleme göre daha iyi bir toplu iğne yapilabileceğini düşünebilirler. Burada, bilinenden hareketle, yeni ve tümüyle farklı bir çıkarım yapılmaktadır ve bu yeni çıkarım kendi iç mantığında ilk hal ile hem benzeşmemekte hem de her anlamda yeni ve özgün bir anlama karşılık gelmektedir.


Yaratıcılığın Engelleyicileri

Bir taraftan yaratıcılığı geliştirmek için kazandırılması gereken kazanımların neler olduğunu bilmek ne kadar önemliyse, diğer taraftan da yaratıcılığın engelleyicilerini bilerek önlemler almak da oldukça önemlidir.

Simberg’e (1971) göre, yaratıcılık algısal, duygusal ve kültürel bütünlüktür. Özellikle yetişkinlerde algısal ve duygusal özelliklerin yaratıcılığı engellediği gözlenebilir.

Algısal Engeller: Problemi ayırmada güçlük, problemi gereğinden fazla daraltmanın oluşturduğu güçlük, terimleri tanımadaki yetersizlik, gözlemlerde duyuların hepsini kullanmadaki başarısızlık, uzak ilişkileri görmekdeki güçlük, açık bir değerlendirmedeki güçlük, neden ve etki arasındaki ayrımda güçlükler olarak sıralanabilir.
Duygusal Engeller: Kendini aptal yerine koyma veya hata yapma korkusu, düşünmede esnekliğin olmayışı, ilk akla gelen görüşü hemen kabul etme, kısa sürede başarıya ulaşmak isteme, güvensizlik, denetim korkusu, bir problemi tamamlama ve test etmede güdü azlığı olarak sıralanabilir.

Eğtim Bakanlığı başta olmak üzere tüm eğitimcilere yaratıcılığın geliştirilmesi üzerinde çalışmak ve gerekli düzenlemeleri yapmak düşmektedir.