“Siz tarzı tayin edemezsiniz. Tarz sizi tanımlar ve siz o olursunuz. Siz zaten o’sunuz ki onu öyle yapıyorsunuz”
Her anın ayrı bir değeri vardır yaşam yolculuğunda. Anlardan oluşur kısacık bir var oluşun öyküsü. Bunları sonsuzluğa taşıyabilmek yürek ister, değişimin ve akıp giden hızlı bir zamanın içerisinde. Her ana koyulan bir göz kırpış aslında, o ana atılan imzadır. Yaşam içerisindeki var olan doğayı, sevdayı, bir tutkuyu sonsuzlaştırmaktadır fotoğraf ve tüm bunlara bir seziş, bir mana, bir hayat katabilmektir… O anın sahibi olabilmektir belki de…
Ülkenin fotoğraf sanatı adına kattığı değerlerden Tevfik İleri’yi konuk ettik bu hafta sanart okuyucularına. Fotoğraflarına kendi kimliğini verebilmeyi başaran sanatçıyla yaşam tutkusu ‘fotoğrafı’ konuştuk.
Bütün harçlığımı Diana’ya yatırırdım
İlkokulu henüz bitirmişken babasının fotoğraf Kodak makinesiyle, onun değimiyle ‘kutu şekilde bir makineyle’ fotoğraf çekerek başlamış hayatındaki fotoğraf serüvenine İleri. “O yıllarda ünlü fotoğrafçı Diana vardı mahallede. Bütün harçlığımı foto Diana'ya yatırırdım” diyor, deniz mavisi gözlerinde o günlerden uzaklaşmanın ve adeta hafızasına kaydettiği anların yeniden doğuşunun verdiği hatıralar içerisinde. Ardından, fotoğraf hevesinde evde kendisine bir de karanlık oda yaptığını anlatırken sanatçı, bir ‘kutunun’ hayatına anlam katışını, tarifi mümkün olmayan sonsuz hevesin zor tarifine giriyor
ve o dönemlerdeki tecrübesizlikten kaynaklanan materyallerinin kayboluşunu anlatıyor.
Hayat andan ibarettir
“Bir takım şeyler içgüdüseldir. Uzun uzun bakıp hesap yapıncaya kadar o sahne geçer ve gider. Burda anlık fotograflardan bahsediyorum. Benim çalışmalarım çok çeşitlidir” diyen İleri, “Fotoğrafçılıkta teknik bilgi çok önemli. Teknik bilgi oturdukça fotoğrafın etkileyebilirliği artıyor” diyor.
Bir anı yakalayıp da, hazzı, heyecanı ve ‘işte bu’ diyerek ölümsüzleştirdiği hayattan bir tutamı anlatmasını istediğimiz Fotoğraf Ustası, özellikle bale gösterilerinde ölümsüzleştirdiği anlara dikkat çekiyor. “Bale gösterilerinde ışık ihtilafları, dolayısı ile fotoğraf almak son derece zordur. Akıp giden zaman içerisinde istediğiniz kareyi istediğiniz şekilde yakalamak zordur. Onlar bale yaparken siz de fotoğraf makinesiyle bale yapmak zorundasınız” şeklinde ifade tanımlıyor ölümsüz anları yakalayışını.
Kıbrıs’ta fotografcılığa bakış
Kıbrıs’ta fotoğraf sanatçısı olabilmek, zor sulara karşı ters yönde yüzebilmeyek düşüncesiyle yönelttiğimiz sorumuzu yanıtlıyor İleri, kahvemizi yudumlarken sürdürdüğümüz sohbetimizde biraz kızgın biraz sitemkâr bir yanıtla karşılık veriyor sorumuza. Yıllar önce bir münasebetle Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Kültür Dairesi Müdürü’nün yanına gidişini anlatıyor İleri. O dönemin Kültür Dairesi Müdürü’nün fotoğrafçılıktan konu açılınca ‘Sen fotoğrafçılıkla mı uğraşırdın?’ sorusuyla karşılaşışındaki hayal kırıklığını o an da yaşıyor adeta. O döneme kadar aynı bakanlığın düzenlediği yarışmalarda birçok ödülü olduğunu da hatırlatarak, kültür dairesinde üst düzeyde bulunan bir kişinin kendi sorumluluk alanından dahi bihaber oluşundan bahsediyor. Kah öfkeli... kah kırgın.. Ve böyle özetliyor ülkede fotoğrafçılığa olan bakışı...
Siz zaten o’sunuz
Fotoğrafçılık alanında tarzın, sınırsızlık olarak isimlendiriyor İleri, sanattaki sınırı kaldırdığından söz ederek anlatıyor: “Nasıl bir tarz yakalıyayım diye herhangi bir düşünceye hiç kapılmadım. Yetenekliyseniz çalışmalarınız sonunda sizi bir tarza taşır ve o zaman o sizin tarzınız olur. Siz tarzı tayin edemezsiniz. Tarz sizi tanımlar ve siz o olursunuz. Siz zaten osunuz ki onu öyle yapıyorsunuz” diyerek kişinin eserlerinde kendi kimliğinin olmasının önemine değiniyor. Kendisine kazandırdığı yılların tecrübesi yerine ‘deneyip yanılma’ yöntemiyle gelişmiş... Onun değimiyle düşe kalka...
Çalışmalarımı çalışmalarım anlatacak
Tatlı bir söyleşinin ilerleyen safhalarında ara ara statik sorularla durağanlaştırmaya girişimlerimizi de adeta boşa çıkarıyor İleri, ‘Bize şimdiki çalışmalarınızdan söz eder misiniz?’ sorumuzu şöyle yanıtlıyor: “Size çalışmalarımdan söz edemem. Sözüne ettiğiniz emek ve çalışmaları eserlerim her yönüyle yansıtacaklardır. Kısaca diyorum ki çalışmalarımı çalışmalarım anlatabilir. Yermeler, övmeler veya kendi kendime düzeceğim methiyeler değil” diyerek etkileşimlerinin farkı olduğundan ve hayatı akışına bırakışlarından bahsediyor ünlü sanatçı.
Bir hayatı oluşturur bazen tutkular
1951 yılında Lefkoşa’da doğan İleri, 8 yıl süreyle aldığı piyano eğitiminde müzikle doyurmaya başlarken yüreğini, 1975 yılında mezun olduğu Ankara’da Eczacılık Fakültesi’nde alıyor soluğu. Önceleri karikatürle ilgilenen sanatçı, tutkunu olduğu fotoğrafçılığa tam anlamıyla kendini verebilmek adına seçimini fotoğraftan yana kullanıyor.
Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı tarafından verilen fotoğraf yarışması ödülünü 2007 itibariyle en fazla kazanılan fotoğraf emekçisi olan İleri, 2001’de Fotoğraf Sanatı Uluslararası Federasyonu (FIAP) tarafından fotoğraf sanatçısı unvanı alan iki Kıbrıslı Türk’ten biri oluyor. Tarihçi Profesör Pierre Oberling tarafından yazılan ve 1571- 2001 dönemini kapsayan ‘The Heart Of A Nation’ isimli kitapta en önemli 5 Kıbrıslı Türk fotoğraf sanatçısından biri olarak gösteriliyor.
Yurt içi ve dışında birçok karma sergiye katılan İreli, Güney ve Kuzey Kıbrıs’ta iki solo sergi de gerçekleştirirken birden çok projeksiyon gösterisine de imza atıyor. 2006 yılında kendi emekleriyle çıkardığı ‘Essense of Cyprus’ isimli ilk kitabıyla ise bir kez daha kanıtladı başarısını kanıtlıyor.
