Kıbrıs müzakereleri devam ederken, liderler bu hafta “toprak” konusunu görüşmeye başladı. Rum Yönetimi Lideri Hristofyas geçtiğimiz gün, Karpaz ve Güzelyurt’u da istediğini ifade etmesi gündemi değiştirdi. Müzakere masasında toprakla ilgili en önemli konu, hiç kuşkusuz Mağusa kenti yanında bulunan Kapalı Maraş.

Kıbrıs Sorunu’nda, görüşme süreciyle ilgili hareketlenme olan her dönemde, ilk olarak “hayalet şehir” Maraş akla geliyor. Yıllardır sivil halkın, hatta gazetecilerin bile ziyaretine kapalı olan kent, tarihiyle, yaşam tazıyla, zenginlikleriyle ve olası bir çözüm durumunda alacağı konumuyla yine merak konusu. “Fotoğraf çekmek yasaktır” tabelalarının arkasındaki tel örgülerin sakladığı Maraş kentini araştırdık.

Türkiye’nin 20 Temmuz 1974 tarihinde gerçekleştirdiği barış harekâtı sonrasında, sivil halkın ziyaretine kapatılan içinde onlarca otelin, restoranın, barın, mağazaların, sinema ve tiyatro salonunun bulunduğu Maraş, aradan geçen 35 yılda KKTC ekonomisinin kat kat üstünde bir yapıyla, yabancıların söylediği “hayalet şehir” olma özelliğini sürdürüyor.

GASP EDİLDİ
Arşiv kayıtları, Maraş’taki otellerin, işyerlerinin kiliselerin inşa edildiği arazilerin, Abdullah Paşa, Lala Mustafa Paşa ve Tekkelitika Vakıflarına ait olduğunu gösteriyor. Bu vakıf arazileri ise yasadışı yollardan el değiştirdi ve bugünkü konumunu aldı. Günümüzde arazinin yalnızca 78 dönümü vakıf arazisi olarak kaldı. Kapalı Maraş’ta 8 bin 488 dönüm, Rumlara ve 164 dönüm, Kıbrıs Cumhuriyeti’ne, 89 dönüm İngiliz savunma bakanlığına ait toprak olarak gasp edildi.

1571’de Osmanlı İmparatorluğu’nun adayı fethiyle, ada tümüyle Türk toprağı olurken, pek çok yer vakıflaştırıldı. İkinci Selim, Lala Mustafa Paşa, Abdullah Paşa gibi birçok kişinin girişimleriyle vakıflar geliştirildi. Bugün Maraş arazisinin bulunduğu bölgenin büyük bir bölümünün Abdullah Paşa, Lala Mustafa Paşa Vakıflarına ait olduğu pek çok kaynak belge ve orijinal tapu kayıtlarıyla biliniyor. Günümüzde, Evkaf Dairesi arşivi, Mağusa Tapu Amirliği, Türkiye Cumhuriyeti Tapu ve Kadastro Dairesi arşivlerinde bulunan, Kıbrıs Osmanlı tapu kayıtlarını içeren, eski Türkçe 150 tapu kayıt defteriyle, İngiliz Sömürge Yönetimi tarafından hazırlatılan kayıtlar Maraş’ın sahipleriyle ilgili önemli kaynaklardır.

ŞAŞIRTICI ZENGİNLİK

Günümüzde Kapalı Maraş’ta 4 bin 469 aileye yetecek kadar ev var.
Maraş’ta 45 otel ve 60 Otel-Apartmanla kentin tek başına toplam turistik yatak kapasitesi yaklaşık 10 bin civarında. KKTC’nin bugünkü toplam otel yatak kapasitesi ise yalnızca 15 bin 500 civarında bulunuyor.

Otel: 45
Otel-Apart: 60
Ticari İşyeri: 1953
Eğlence yeri: 99
Resmi daire: 143
Ev: 4469
Harabe ve yarım inşaat: 380
Banka: 21
Kilise – Türbe – Mezarlık: 9
Tiyatro ve Sinema salonu: 24
Müze: 25
Okul: 8
Spor Tesisi: 2
Kasa: 415