Ada TV’ye konuk olan Akademisyen Erdi Şafak, NATO’nun işleyişine ve üyelikten ayrılma prosedürüne ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Ada TV’de Aslıhan Ünver’in konuğu olan Şafak, NATO’dan ayrılma tartışmalarının hem hukuki hem de siyasi boyutuna dikkat çekti. Şafak, NATO’da herhangi bir devletin ihraç edilmesine yönelik bir mekanizma bulunmadığını belirtti. Her devletin NATO’dan ayrılma hakkı olduğunu ifade eden Şafak, buna karşılık örgüte üye olmanın oldukça zor olduğunu aktardı. Mevcut durumda 32 üye devlet bulunduğunu hatırlatan Şafak, yeni bir ülkenin üyeliği için tüm üye devletlerin onayının gerektiğini vurguladı.

NATO’nun kurucu metni olan Washington Antlaşması’na işaret eden Şafak, ayrılmak isteyen bir devletin Amerika Birleşik Devletleri’ne bildirimde bulunması gerektiğini belirtti. ABD’nin burada “depoziter devlet” rolü üstlendiğini ifade eden Şafak, bu rolün antlaşmanın resmi saklayıcılığı anlamına geldiğini kaydetti. Şafak, kamuoyunda yaygın olan bir yanlış bilgiyi de düzelterek, NATO’dan ayrılma süresinin iki yıl değil bir yıl olduğunu ifade etti. Bu sürecin bir izin mekanizması olmadığını, bir yılın sonunda ayrılma iradesinin devam etmesi halinde üyeliğin sona erdiğini aktardı.

“ABD AYRILMAK İSTERSE SÜREÇ NASIL İŞLER?”

ABD’nin ayrılma ihtimali üzerinden yapılan tartışmalara da değinen Şafak, bu durumun uluslararası hukukta “antlaşmaların yorumu” kapsamında ele alınması gerektiğini ifade etti. ABD’nin kendi kendine bildirim yapmasının zorunlu olmadığını belirten Şafak, depoziter devlet sıfatıyla teknik süreci işleterek diğer üyelere bildirimde bulunabileceğini kaydetti. Şafak, asıl belirleyici unsurun uluslararası hukuk değil, ABD’nin iç hukuk sistemi olduğunu vurguladı. ABD’de başkanın tek başına NATO’dan ayrılma kararı alamayacağını ifade eden Şafak, bu tür bir karar için Senato’da üçte iki çoğunluk gerektiğini belirtti. Mevcut tabloda Cumhuriyetçilerin yaklaşık 51 senatörü bulunduğunu hatırlatan Şafak, Demokratların desteği olmadan gerekli çoğunluğa ulaşmanın mümkün olmadığını dile getirdi. Ayrıca Kongre’nin her iki kanadının da sürece dahil olması gerektiğini belirten Şafak, bu nedenle söz konusu kararın mevcut siyasi dengeler içinde hayata geçirilmesinin oldukça düşük bir ihtimal olduğunu aktardı.

“BU BİR SİYASİ MESAJ”

Donald Trump’ın NATO’dan ayrılma yönündeki söylemlerine de değinen Şafak, bu açıklamaların hukuki bir sonuç doğurmadığını ifade etti. Bu söylemlerin esasen siyasi bir mesaj taşıdığını belirten Şafak, Avrupa Birliği’ne yönelik bir baskı unsuru oluşturulduğunu kaydetti. ABD’nin bu söylemler üzerinden Avrupa’ya savunma yükümlülüklerini artırma çağrısı yaptığını ifade eden Şafak, Avrupa’nın ABD’ye olan bağımlılığını yeniden değerlendirmesinin istendiğini belirtti. Şafak, NATO’dan ayrılma tartışmalarının büyük ölçüde bir “blöf” ve stratejik baskı aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu sürecin, ABD ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerde yeni bir gerilim hattına işaret ettiğini sözlerine ekledi.