Balkanlar’da habire erken seçim kararı alan, ancak konulan sandıklardan bir sonuç elde edemeyen Bulgaristan’a, bölgeden bir rakip çıktı. Kosova seçmeni geçtiğimiz yıl Şubat ve Aralık aylarında iki kez sandık başına çağrıldı. Kosova başbakanı Albin Kurti’nin iktidar partisinin oylarında 2025 Şubat'ında ciddi bir düşüş yaşanınca, “Vetevendosje”nin önlenemez yükselişi sona erdi diye yazmıştım, yanılmışım. Kosova 2025‘i hükümet kuramadan geçirdi.
* * * *
Parlamentoya başkan seçilmesi dahi aylar aldı. Sonuçta Aralık ayında erken seçim düzenlendi. Bu defa “Vetevendosje” tekrar yüzde 50’yi aşarak 120 sandalyeli Meclis’te 57 milletvekili çıkardı. (katılım yine yüzde 50’nin altında kaldı). Başbakan Kurti önderliğindeki yeni hükümet 2026 ocak ayında 4 yıllık yeni dönemine başladı, hayırlı olur inşallah derken, Mart ayında ülke gündemi bir kez daha erken seçim ihtimali ile sarsıldı.
* * * *
Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin görev süresi 5 Nisan’da sona eriyor. 5 Mart’ta Parlamento cumhurbaşkanını seçemedi. Zira Başbakan Kurti bu defa Osmani’ye 2. dönem için destek vermediği gibi kendi partisinden iki aday çıkardı. Anayasa gereği oylamaya en az 80 vekil katılması gerekiyor. Muhalefet milletvekillerinin oturuma katılmamaları sonucunda “toplantı yeter sayısı” na ulaşılamadı. En üst makamın seçimleri tıkandı ve krize yol açtı.
* * * *
Cumhurbaşkanı Osmani, bu gelişme üzerine, Meclisi feshederek erken seçim kararı aldı. Buna mukabil başbakan Albin Kurti kararı Anayasa mahkemesine götürerek iptalini sağladı. Yüksek mahkeme fesih kararını bir ay erteleyerek Meclise ilave süre verdi. Şimdi Albin Kurti’nin muhalefet partileri ile tekrar masaya oturması ve onların rıza gösterecekleri bir aday üzerinde mutabakat sağlaması zorunluluğu var.
* * * *
57 milletvekiline sahip ve 66 evet oyuyla hükümet kuran başbakanın bu meclis aritmetiğini ziyan etmeyeceğini varsayıyorum. Muhalefetteki PDK 23, LDK ise 15 milletvekiline sahip. Birisinin rızasıyla kritik 80 rakamına ulaşılıyor. Kanaatim, Osmani veya muhalefetin göstereceği/destekleyeceği yeni bir aday üzerinde mutabakat sağlanacağı yönünde. Uzlaşma olmadığı takdirde anayasa gereği erken seçim tarihleri ilan edilecek.
* * * *
Kosova YSFC zamanında federal devletin en geri kalmış bölgesiydi. 2008‘de bağımsızlığını kazanan genç cumhuriyetin bu olumsuz seviyesinde henüz bir değişiklik vuku bulmadı. 18 yıl sonra, geri kalmışlığın sebebi olarak artık Belgrad’ı suçlanması gerçekçi değil. 1,6 milyon nüfuslu ülkenin yüzde 92’si Arnavut kökenli. Velhasıl Bosna-Hersek veya Kuzey Makedonya’daki gibi derin etnik fay hatlarının kalkınmayı engellediği iddia edilemez.
* * * *
Kosova’da 90 bin civarında Sırp yaşıyor, bunların 50 bini Sırbistan’a sınırı bulunan Kuzey Mitroviça’da yerleşmişler. Belgrad ile Priştine arasındaki kutuplaşma sebebiyle Kosova vatandaşı Sırplar sanki Sırbistan vatandaşlarıymış gibi yaşamaya devam etmeyi tercih ediyorlar. Bu alışkanlık ve davranışları reddeden Kosova yönetimi sert tedbirlere başvurarak azınlık vatandaşlarıyla zıtlaşıyor, itişiyor, bu şekilde onları Belgrad’ın kucağına atıyor.
* * * *
Bosna-Hersek’in siyasi saiklerle ve biraz zoraki AB adayı olmasıyla Balkanlarda Kosova dışında aday olmayan ülke kalmadı. Karadağ’ın bir kaç yıl içinde tam üye olacağı tahmin ediliyor. Sırbistan Kosova’dan önce AB üyesi olursa tanımayı reddettiği bu ülkeyi ebediyen veto edeceği dikkate alınmalı. 5 AB üye Kosova’yı tanımıyor, Kosova’nın önü maalesef tıkalı. Kosova yönetiminin AB yolunda ilerlemesinin kesin zaruret teşkil ettiğini görüyoruz.
* * * *
Ancak Albin Kurti önderliğindeki genç cumhuriyetin geçtiğimiz yıllarda Brüksel ile ilişkileri ilerletmeyi değil germeyi amaçladığına şahit olduk. Albin Kurti, günümüzde, AB ve BM çevreleri tarafından Belgrad-Priştine diyaloğunu sabote eden taraf olarak kabul ediliyor. Diğer yandan Belgrad-Priştine diyaloğunun tökezlemesinde Albin Kurti kadar Aleksandar Vuçiç de sorumlu. Vuçiç yönetimi, AB nezdinde gözden düşmüş durumda.
* * * *
2026 baharında, Kosovalı siyasetçilerin, dünyada işlerin normal seyrinde gitmediğini, global dengelerin sarsıldığını, dünyamızın krizlere koştuğunu, kurallara dayalı uluslararası düzenin değiştiğini dikkate almaları icap ediyor. Bu açıdan, cumhurbaşkanlığı seçimleri vesilesiyle, hükümet ve muhalefetin elele, ülkenin geleceğine ilişkin istisnai bir durum değerlendirmesi yapmaları zamanı gelmiştir.
* * * *
Kosova’nın dostu sıfatıyla tavsiyelerim var. AB üyeliği Belgrad’a rağmen en öncelikli hedef kabul edilmelidir. Balkanlar’ın en geri kalmış ülkesi değil en hızla kalkınan ülkesi olunması hedeflenmelidir. Aksi takdirde genç cumhuriyet, Bulgaristan benzeri altı ayda bir erken seçime giderek, sürekli siyasi istikrarsızlıkla mücadele ederek, böylece enerjisini boşa harcayarak, Balkanlar’ın en geride kalan ülkesi olmaya devam edecektir.